3. Stosunki polsko radzieckie w latach 1941 – 1943.

3. Stosunki polsko radzieckie w latach 1941 – 1943.
a) nawiązanie stosunków dyplomatycznych
Nawiązanie stosunków polsko – radzieckich było mo?liwe dopiero po agresji III Rzeszy na ZSRR.
Wówczas ZSRR i Wielka Brytania stały się sojusznikami. W tej sytuacji rząd emigracyjny
rozpoczęła rozmowy z rządem radzieckim. Ich skutkiem było podpisanie układu Sikorki – Majski
30.07.1941 r. Postanowienia:
- traktaty radziecko – niemieckie z 1939 r. uznaje się za niebyłe
- przywraca się stosunki dyplomatyczne między Polską a ZSRR
- rządy Polski i ZSRR zobowiązują się udzielać sobie pomocy w walce z III Rzeszą
- rząd radziecki zgadza się na utworzenie na terytorium ZSRR armii polskiej, której dowódca
będzie mianowany przez stronę polską
 Protokół dodatkowy mówił o tym, ?e obywatele polscy zostaną objęci amnestią
Znaczenie – w układzie w ogóle nie poruszono kwestii granicy wschodniej gdy? nie mo?na było
znaleźć ?adnego kompromisu. Ostatecznie Sikorki zgodził się odsunąć tą kwestię na czas
późniejszy. Nie spodobało się to jednak politykom sanacyjnym. Sytuacja ta doprowadziła do
kryzysu rządowego w lipcu 1941 r.  Wskutek tego liczni politycy sanacyjni np. gen. Kazimierz
Sosnkowski, podali się do dymisji i wycofali się z prac rządu. Dzięki układowi polepszyła się
sytuacja ludności polskiej w ZSRR. Ludzi zwalniano z więzień i z obozów. W ZSRR powstały
polskie instytucje dyplomatyczne.
b) powstanie Armii Polskiej w ZSRR
Dzięki układowi Sikorki – Majski w sierpniu 1941 r. podpisano polsko – radziecką konwencję
wojskową, na mocy której powołano Armię Polską w ZSRR. Jej dowódcą został generał Władysław
Anders. Pod względem operacyjnym miała podlegać dowództwu radzieckiemu. Ustalono, ?e jednostki
polskie zostaną przesunięte na front dopiero po osiągnięciu pełnej gotowości bojowej i ?e nie zostaną
rozdzielone. śołnierzy miano rekrutować spośród polskich jeńców wojennych (z września 1939 r.)
oraz z byłych obywateli polskich. Początkowo armia miała liczyć około 30 tys. Ze względu na ilość
ochotników szybko zwiększono jej liczebność. Podczas wizyty Sikorskiego w Moskwie w grudniu
1941 r. zadecydowano o zwiększeniu jej liczebności do 96 tysięcy ?ołnierzy i 30 tysięcy rezerwy.
c)  W grudniu 1941 r. ZSRR odwiedził gen. Władysław Sikorki. Podpisano wówczas polskoradziecką deklarację o przyjaźni,  której potwierdzono, ?e Polska i ZSRR będą walczyć z Niemcami
a? do ostatecznego zwycięstwa. Postanowiono równie? zwiększyć liczebność Armii Polskiej w ZSRR.
d) przyczyny pogarszania i ostatecznie zerwania stosunków polsko – radzieckich.
- zaginięcie oficerów i  ?ołnierzy polskich, którzy we wrześniu 1939 r. zostali uwięzieni w
Starobielsku, Kozielsku i Ostaszkowie,
- władze polskie odmówiły wysłania na front 5 Dywizji Piechoty ze względu na braki w
zaopatrzeniu w  ?ywność, umundurowanie i broń. Winston Churchill zaproponował Stalinowi
przesunięcie Armii Polskiej w ZSRR na południe kraju lub do Iranu — chciał je wykorzystać do
obrony Bliskiego Wschodu. Władze radzieckie ograniczyły racje  ?ywnościowe dla Armii
Polskiej co znacznie przyczyniło się o podjęciu decyzji o przesunięciu Armii do Iranu. 80 tys.
?ołnierzy i 35 tys. cywilów ewakuowało się między kwietniem a sierpniem 1942 r.
- rząd radziecki nie chciał przywrócić obywatelstwa polskiego ludności niepolskiej, która była
obywatelami II RP przed wojną,
- bezpośrednią przyczyną zerwania stosunków była  sprawa katyńska. W kwietniu 1943 r.
Niemcy ogłosili informację o znalezieniu masowych grobów  ?ołnierzy polskich,
zamordowanych przez Rosjan. w okolicach Katynia. ZSRR zaprzeczył tym pogłoskom. Gdy
rząd polski zwrócił się z prośbą do Międzynarodowego Czerwonego Krzy?a o wysłanie komisji
do ZSRR rząd radziecki uznał to za naruszenie sojuszu i zerwał stosunki z rządem polskim
na emigracji 25.04.1943 r.