Φθινόπωρο 03 — Φύλλα: Κοντινά, Υφές, Λεπτομέρειες

Index: 00 — Overview · Προηγ.: 02 — Χρώματα · Επόμενο: 04 — Πορτρέτα
Βάση γνώσης: Guide 26 — Macro · Cheat Macro · Lens 24-120 (quasi-macro 0.39×) · Guide 50 — Focus Stacking
Bank: A (LANDSCAPE) — αλλάζεις f/ και AF-area
Εξηγήσεις ρυθμίσεων (τι/γιατί/πώς/πού): White Balance · Exposure compensation · Picture Control · Release mode · Focus peaking

Οι Δύο Φακοί σου για Κοντινά (από τα manuals)

Πηγές: Z24-120 RG & Z180-600 RG — Specifications. Η απόσταση μετριέται από το επίπεδο του αισθητήρα, όχι από τον μπροστινό φακό.

0.39× σε αισθητήρα 36×24 mm  →  το κάδρο καλύπτει ~92 × 62 mm
                                (= ένα φύλλο σφενδάμου γεμίζει το κάδρο)
0.25× στον 180-600           →  ~144 × 96 mm (υπολογισμός: 36/0.25 × 24/0.25)

Ρυθμίσεις

Α. Ένα φύλλο, γεμάτο κάδρο — 24-120 @120mm

Β. Φύλλο απομονωμένο σε θολό φόντο — 180-600 @180–300mm

Γ. Focus Stacking — φύλλο/μανιτάρι/φλοιός οξύ από άκρη σε άκρη (τρίποδο)

MENU > Photo Shooting > Focus shift shooting  (Z8 RG σελ.527–530)

ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ: AF-S ή AF-C — ΟΧΙ διακόπτης φακού σε M!
            Release mode ≠ self-timer, ≠ C15–C120

1. Εστίασε ΛΙΓΟ ΜΠΡΟΣΤΑ από το πιο κοντινό σημείο του θέματος
   (η κάμερα προχωρά προς το ∞ και σταματά εκεί)
2. No. of shots:       20–40 (Nikon: «περισσότερα από όσα νομίζεις»)
3. Focus step width:   ≤ 5 (Nikon σύσταση· μεγαλύτερο = κενά εστίασης)
4. Interval:           00 (έως ~5 fps) — εκτός αν φυσάει: περίμενε άπνοια
5. First-frame exposure lock: ON
6. Start → μην αγγίζεις την κάμερα
7. Merge: Photoshop / Helicon / Zerene (βλ. Guide 50)

Αέρας = εχθρός του stacking. 18.7 km/h μέγιστος άνεμος σήμερα (Open-Meteo) — προτίμησε
φύλλα στο έδαφος ή σε προφυλαγμένα σημεία.

Ιδέες Θεμάτων στο Pourtalès

┌─────────────────────────┬──────────────────────────────────────────────┐
│ BACKLIT ΦΥΛΛΟ           │ Φύλλο κρεμασμένο, ήλιος ΠΙΣΩ του (απόγευμα,   │
│ «βιτρό»                 │ ΔΝΔ) → φλέβες φαίνονται. Φόντο σκιερό → μαύρο │
│                         │ Exp. comp. −0.7 έως −1.3                     │
├─────────────────────────┼──────────────────────────────────────────────┤
│ ΧΑΛΙ ΦΥΛΛΩΝ             │ Κάμερα παράλληλα στο έδαφος (κοίτα κάτω),     │
│ (flat lay)              │ 24–50mm, f/8. Πορφυρή οξιά + κίτρινα σφενδάμου│
├─────────────────────────┼──────────────────────────────────────────────┤
│ ΣΤΑΓΟΝΕΣ / ΠΑΧΝΗ        │ Πρωινή υγρασία (νέφωση 85–100% έως 09h)      │
│                         │ 120mm @0.35 m, f/8, Pinpoint στη σταγόνα     │
├─────────────────────────┼──────────────────────────────────────────────┤
│ ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ / ΒΡΥΑ        │ Ο Guide 26 καταγράφει Forêt de la Robertsau = │
│                         │ μανιτάρια/βρύα Σεπ–Νοε. Χαμηλά, μάτι στο έδαφος│
├─────────────────────────┼──────────────────────────────────────────────┤
│ ΦΛΟΙΟΣ ΟΞΙΑΣ            │ Λείος γκρι φλοιός + ένα κίτρινο φύλλο = κοντράστ│
│                         │ πλάγιο φως για υφή                           │
├─────────────────────────┼──────────────────────────────────────────────┤
│ ΦΥΛΛΟ ΠΟΥ ΠΕΦΤΕΙ        │ AF-C, Wide-area (L), 1/1000+, CH ριπή        │
│                         │ (ή πέτα το ο φίλος σου — βλ. 04)             │
└─────────────────────────┴──────────────────────────────────────────────┘

Focus Peaking (a13) — Θεωρία, Πράξη, Ρύθμιση

Τι είναι

«When focus peaking is enabled in manual focus mode, objects that are in focus are indicated by colored
outlines in the display» (Z8 RG σελ.631). Όταν εστιάζεις με το χέρι, η κάμερα βάφει με χρώμα τα σημεία
που είναι εστιασμένα, πάνω στην εικόνα της οθόνης ή του σκοπεύτρου. Δεν γράφεται στη φωτογραφία.

Πώς δουλεύει

Ό,τι είναι εστιασμένο έχει απότομες ακμές (μεγάλη τοπική αντίθεση: φλέβα φύλλου, άκρη, υφή). Ό,τι είναι
εκτός εστίασης έχει «μαλακές» ακμές. Το peaking εντοπίζει τις απότομες ακμές και τις χρωματίζει.
(Γενική αρχή λειτουργίας του peaking. Το RG λέει μόνο ότι «may not appear if the camera is unable to detect
outlines», σελ.122.)

  ΧΩΡΙΣ PEAKING                       ΜΕ PEAKING (μπλε)
  ┌──────────────────────┐            ┌──────────────────────┐
  │      ╱╲              │            │      ╱╲              │
  │     ╱  ╲  φύλλο      │            │     ╱▒▒╲  ← οι φλέβες│
  │    ╱ ╱╲ ╲            │            │    ╱▒╱╲▒╲   που είναι │
  │   ╱ ╱  ╲ ╲           │            │   ╱ ╱  ╲ ╲  εστιασμένες│
  │   ──────── θολό      │            │   ──────── βάφονται   │
  │   φόντο              │            │   φόντο: τίποτα       │
  └──────────────────────┘            └──────────────────────┘
  Γυρνάς τον δακτύλιο εστίασης → το χρώμα «ταξιδεύει» μπρος-πίσω στο θέμα.
  Σταματάς όταν το χρώμα πέσει ΕΚΕΙ που θέλεις.

Γιατί στα φύλλα

• Στη μεγέθυνση 0.39× το βάθος πεδίου είναι χιλιοστά. Ένα λάθος χιλιοστό και η φλέβα είναι θολή.
• Το AF μπορεί να «πηδάει» στο φόντο ή σε διπλανό φύλλο. Με MF αποφασίζεις εσύ.
• Στο σκόπευτρο είναι δύσκολο να κρίνεις με το μάτι αν κάτι είναι 100% οξύ. Το χρώμα σε βοηθά.

Οι 3 ρυθμίσεις του a13 (Z8 RG σελ.631)

Από πού ρυθμίζεται

MENU > Custom Settings (εικονίδιο μολυβιού) > a (Focus) > a13 Focus peaking
   → Focus peaking display:     ON
   → Focus peaking sensitivity: 1
   → Focus peaking highlight color: μπλε (ή λευκό)

⚠ Λειτουργεί ΜΟΝΟ σε χειροκίνητη εστίαση

Το RG (σελ.631) το λέει «in manual focus mode». Δύο τρόποι:

• Διακόπτης φακού → M (Z24-120 RG: «M: Manual focus»), ή
• Focus mode MF από την κάμερα: κράτα το focus-mode button + main command dial (Z8 RG σελ.106, «Choosing a Focus Mode»)

Βήμα-βήμα σε ένα φύλλο

1. Τρίποδο (ιδανικά) · 24-120 @120mm · ~0.35–0.5 m · f/8
2. Διακόπτης φακού → M
3. Πάτα X (zoom in, Z8 RG σελ.121) για μεγέθυνση της εικόνας στην οθόνη
4. Γύρνα τον δακτύλιο εστίασης αργά → το μπλε περίγραμμα «περπατά» στο φύλλο
5. Σταμάτα όταν βάφονται οι φλέβες που θέλεις οξείες
6. Λήψη με self-timer 2 s (μηδέν δόνηση από το πάτημα)
7. Playback + zoom 100% → επιβεβαίωση
8. ΜΕΤΑ: διακόπτης φακού πίσω σε A

Όρια (Z8 RG σελ.122): «the focus peaking display may not appear if the camera is unable to detect outlines.
Check focus in the shooting display». Δηλαδή σε επίπεδες επιφάνειες χωρίς υφή → έλεγξε με zoom, όχι με το χρώμα.
Δεν συνδυάζεται με Focus shift: το focus shift θέλει AF-S/AF-C (σελ.527), το peaking θέλει MF.
Τεχνική «κίνησης σώματος»: σε 0.39× είναι συχνά πιο εύκολο να κινηθείς εσύ μπρος-πίσω λίγα mm.

Συχνά Λάθη

Πηγές: Z24-120 RG & Z180-600 RG — Specifications, Focus limit switch, Focus-mode switch · Z8 RG σελ.106 (focus mode), 121–122 (MF, zoom, peaking), 493 (VR), 527–530 (Focus shift), 631 (a13 Focus peaking) ·
Guide 26 — Macro · Research Pourtalès