This week only. Pastebin PRO Accounts Christmas Special! Don't miss out!Want more features on Pastebin? Sign Up, it's FREE!
Guest

Untitled

By: a guest on Sep 12th, 2012  |  syntax: None  |  size: 127.93 KB  |  views: 466  |  expires: Never
download  |  raw  |  embed  |  report abuse  |  print
Text below is selected. Please press Ctrl+C to copy to your clipboard. (⌘+C on Mac)
  1. Niemiarowości serca
  2. Objawiają się zaburzeniami w rytmiczności uderzeń serca Podział niemiarowości serca:
  3. 1.      zaburzenia w wytwarzaniu bodźców      - chronotropiżm
  4. 2.      zaburzenia w przewodzeniu bodźców     -dromotropizm
  5. 3.      zaburzenia w pobudliwości serca        - batmotropizm
  6. 4.      zaburzenia w kurczliwości serca        - inotropizm
  7. Ad.l chronotropiżm
  8. *Niemiarowość zatokowa - arrythmia sinualis - wywołana przez węzeł zatokowy; powstają pauzy równe jednemu lub dwóm uderzeniom serca, potem są normalne co do siły skurcze, które nie są związane z pauzami oddechowymi; jako następstwo wzmożonej pobudliwości nerwu błędnego (napięcie wzrasta, to akcja serca wzrasta), nie powoduje zaburzeń w krążeniu, występuje u zdrowych zwierząt
  9. *Niemiarowość oddechowa - arrythmia respiratoria - przyspieszenie skurczu serca w czasie wdechu i zwolnienie w czasie wydechu (u psów fizjologiczne); wynik podrażnienia nerwu błędnego, jego hamującego działania na węzeł zatokowy (stany emocjonalne); nie ma zaburzeń w krwiobiegu; w stanach chorobowych u koni (rozedma pęcherzykowa płuc, zapalenie krupowe płuc, zapalenie opłucnej; zwiększa się tu ciśnienie wewnątrz klatki piersiowej)
  10. Ad.2 dromotropizm - niemiarowość na tle zaburzeń w przewodzeniu bodźców
  11. Bloki serca 1°, II0, III0; blokady mogą leżeć w dowolnym miejscu układu przewodzącego,
  12. hamuje lub znosi pobudzenie
  13. Blok serca 1° - blokada wewnątrz przedsionkowa; zmiany zwyrodnieniowe (dystroficzne)
  14. EKG - rozszerzenie i rozdwojenie załamka P, nie jest groźne, nie ma implikacji na pracę komór Blok serca II0 - blokada przedsionkowo komorowa. węzłowa niezupełna; u koni występuje w następstwie zwiększenia napięcia nerwu błędnego (odgałęzienia do serca), bodziec z węzła zatokowego dochodzi do komór z opóźnieniem i przerwami;
  15. EKG - przedłużenie odstępu P -Q lub brak zespołu, komorowego QRST, pojawia się tylko załamek P; w czasie przedłużonej pauzy przy osłuchiwaniu stwierdza się ciche tony skurczów przedsionków; zanika po wysiłku; utrata świadomości, zamroczenia (gdy trwa to dłużej); obecność bloku nie wykazuje na zaburzenia w krwiobiegu, ale tylko na zwiększone napięcie nerwu błędnego
  16. Blok serca HI0 ~ blokada przedsionkowo komorowa zupełna; całkowite zniesienie przewodnictwa przedsionkowo komorowego i przedsionki kurczą się w przyspieszonym rytmie (węzeł zatokowy Keith-Flacka), zaś komory kurczą się wolniej (węzeł zatokowo przedsionkowy Aschoffa- Tawary); jest to dysocjacja czynnościowa komór (komory kurczą się wolniej niż przedsionki, gdyż węzeł zatokowy daje częściej bodźce) i przedsionków (rozkojarzenie) Przyczyna - to zwyrodnienie komórek w'pęczku Hissa, w przewlekłym zapaleniu mięśnia sercowego, np. infekcje wirusowe i bakteryjne, oraz przeżuty nowotworów złośliwych;
  17. EKG - załamek P jest prawidłowy, ale niezależny (nie związany) od zespołu QRST; osłuchiwaniem stwierdza się ciche i częste tony przedsionków i głośniejsze i rzadsze tony komorowe
  18. Ad.3 batmotropizm - niemiarowości na tle zaburzeń pobudliwości mięśnia sercowego
  19. a)      niemiarowość pozaskurczowa - arrythmia extrasystolica - na skutek bodźca dodatkowego ■(nadprógowego w fazie refrakcji) występuje przedwczesny skurcz serca lub oddzielnych jego części, a po nim pauza kompensacyjna (krążenie ustaje);
  20. W zależności od miejsca powstawania bodźca dodatkowego, wyróżniamy:
  21. -       pobudzenie zatokowe     -       przedwczesne
  22. pobudzenie przedsionkowe -      przedwczesne
  23. pobudzenie węzłowe    -       przedwczesne
  24. pobudzenie komorowe     -       przedwczesne
  25. b)      częstoskurcz napadowy - tcichycardia paroxymalis - nagłe przyspieszenie akcji serca, które może trwać kilka minut, dni; występuje przy chorobach bakteryjnych, gdy toksyny dostają się do organizmu; organiczne choroby serca; częstoskurcz pochodzenia ( w zależności od miejsca występowania) przedsionkowego, węzłowego, komorowego; liczna skurczów 180-200/minutę; kołatanie serca - zapalenie otrzewnej, stany septyczne, zapalenie przewodu pokarmowego
  26. c)      niemiarowość zupełna - arythmia absolutu - zjawisko trzepotania i migotania przedsionków; tętno - częste lub rzadkie
  27. -       silne lub słabe
  28. Zaburzenia rytmu w przedsionkach i komorach, brak zależności między liczbą skurczu przedsionków i komór; występują skurcze pojedynczych grup mięśni, wiele bodźców w węźle zatokowym, skurcze pojedynczych mięśni przebiegają kolejno, nie ma pełnego skurczu - falowanie
  29. Uderzenia: 200-300/min - trzepotanie przedsionków - tachysystolicct auricularis 300-600/min - migotanie przedsionków-fibrillatio auricularis migotanie przedsionków - fibrillatio auricularis - stany agonalne oraz głęboka niewydolność sercowa; skurcze komór występują w odstępach czasu nieprawidłowych; bodźce z węzła zatokowego są różnej siły i nie każdy trafia do węzła przedsionkowo-komorowego Ad. 4 inotropizm - zaburzenia w kurczliwości
  30. Jest to niemiarowość tętna - różne wychylenie ściany tętnicy pod wpływem fali krwi, przy niemiarowości rytmu ; występuje tętno naprzemienne - pulsus alternus -różnica wielkości fali; zaburzenia w kurczliwości komór; wyczuwalne na tętnicy, stwierdza się przy osłuchiwaniu tonów serca; jest to charakter geriatryczny, dotyczy starych zwierząt (konie, psy, koty), zmiany sklerotyczne, degeneracyjne w mięśniu sercowym, zaawansowana niewydolność sercowa
  31. Tętno (pulsus): unoszenie się i opadanie ściany tętnic, związane z pracą serca (skurcz i rozkurcz) i uwarunkowane sprężystością tych naczyń
  32. Badanie tętnic:        oglądanie,     omacywanie, osłuchiwanie, mierzenie ciśnienia tętniczego.
  33. U zdrowych zwierząt tętnice są nie widoczne.
  34. Mierzenie ciśnienia tętniczego - u zwierząt, jak u człowieka, metodą krwawą i bezkrwawą Miejsce pomiaru ciśnienia - najlepsze tętnica ogonowa, u psów tętnice ogonowa i promieniowa, trudny pomiar bo założenie mankietu jest niewygodne
  35. U zwierząt nie ma choroby nadciśnieniowej (tylko jako objaw innych chorób np. nerek, wątroby); u ludzi nadciśnienie prowadzić może do udaru mózgu, wylewu krwi Tętnice prawidłowo są niewidoczne; zaburzenia np.: wzmożone tętnienie tętnic palcowych przy ochwacie u koni (ochwat kopytowy - pododermatitis recidiva acuta nonpurulenta - nieropne zapalenie miazgi kopyta twórczej rogu kopytowego); jest tu dużo naczyń włosowatych, histamina rozszerza naczynia, są one przepełnione krwią i następuje zastój krwi tętniczej, na dłoniowej stronie występuje pulsacja i podwyższenie temperatury puszki kopytowej.
  36. Tętniaki - występują wewnętrznie na tętnicy krezkowej przedniej u koni, spowodowane są pasożytami słupkowcami (Strongyloides spp.)
  37. Laiwy umiejscawiają się na błonie wewnętrznej naczyń tętniczych, uszkadzają śródbłonek, występują odpryski śródbłonka w krwi powstają zakrzepy, dostają się one do naczyń krezki, co powoduje zaczopowanie ich i morzyska (bólowe) zatorowo-zakrzepowe; błona naczyń ulega ścieńczeniu powstają tętniaki które się rozszerzają można je stwierdzić badaniem rektalnym - duże wyraźne tętnienie        f
  38. O.      bodlotA ^       uiev> °o^J^
  39. (sOQAMl'M£if J<Q*4t&t/GL -f* 4 ^
  40. Zaburzenia tętna Częstość tętna
  41. -przyspieszenie tętna -- tcichycardia tętno szybkie - pulsus freąuens
  42. 1.      zwyrodnienie mięśnia sercowego (niewydolność mięśnia sercowego)
  43. 2.      obniżenie ciśnienia krwi
  44. 3.      niewydolność serca
  45. 4.      choroby wyniszczające i z gorączką
  46. 5.      niedokrwistość
  47. 6.      choroby metaboliczne: cukrzyca, ketoza, mocznica, hepatargie (niewydolność wątroby)
  48. 7.      wysiłek fizyczny (podniecenie, nerwice)
  49. 8.      częstoskurcz napadowy, zatokowy
  50. 9.      leki (adrenalina, kofeina, kardiamina, nikotyna)
  51. 10.     ubytki krwi, krwotoki, spadek erytrocytów (niedokrwistości)
  52.  
  53. -zwolnienie tętna - bradycardia tętno rzadkie- pulsus rarus
  54. 1.      fizjologiczne u koni wyścigowych i psów myśliwskich (adaptacja do wysiłku)
  55. 2.      choroby ośrodkowego układu nerwowego (zapalenie mózgu i opon mózgowych, guzy, wodogłowie)
  56. 3.      choroby zakaźne, z gorączką
  57. 4.      bloki w przewodzeniu wewnątrz serca, zaburzenia rytmu węzła zatokowego
  58. 5.      syndrom HofFlunda, zatkanie ksiąg u bydła
  59. 6.      przedawkowanie leków np.: preparatów naparstnicy (leki nasercowe) - siła skurczu serca ulega wzmożeniu
  60. Napięcie tętna - oporność na ucisk tętnicy t. twarde       - pu/sus dunis (tężec, stwardnienie)
  61. t. drutowate -p. contractus (nadciśnienie tętnicze, marskość nerek, zatrucia ołowiem) t. miękkie -p. mollis (choroby zakaźne, gorączka, niewydolność sercowa i naczyniowa, zapalenie otrzewnej, niedokrwistość)
  62. t. nitkowate — p. filiformis (mocno zaawansowana niewydolność sercowa i naczyniowa, zapaść - collapsus)
  63. Narastanie tętna:
  64. t. chybkie -pidsus celer (niedomykalność zastawki aorty,      zwiotczenie     ścian  tętnic)
  65. t. leniwe -pulsus tardus (zwężenia ujścia tętnicy płucnej, zatrucia        ołowiem        - ołowica)
  66. Miarowośe tętna:
  67. t. miarowe -p. regulciris - równe odstępy czasu t. równe -p. aeąualis -jednakowe wielkości fali t. niemiarowe - p. irregulciris
  68. t, brakujące - p. deficiens - zaburzenia w przewodzeniu (bloki zatokowo-przedsionkowe
  69. i przedsionkowo-komorowe) t. bliźniacze p. bigeminus - dodatkowy skurcz (exirasystole), blok serca
  70. Wypełnienie I wielkość tętna Zależy od :
  71. różnicy między ciśnieniem skurczowym i rozkurczowym siłv skurczu serca
  72.  
  73. elastyczności naczyń
  74. -       ilości krwi t. pełne t. próżne t. duże
  75. -       p. panms
  76. t. naprzemienne - p. alternous
  77. -       bardzo dobrze wypełnione (krowy wysokomleczne)
  78. -       słabo wypełnione (niedokrwistość, charłactwo)
  79. -       wysoka fala podnosząca ściany tętnicy, niedomykalność
  80. zastawki aorty, kłębuszkowe zapalenie nerek, gorączka, nadciśnienie tętnicze
  81. ■     niska fala krwi, niewydolność serca, oligowołemia na przemian słabo i silnie wypełnione naczynie, niewydolność na tle zaburzeń w kurczliwości (inotropizm), nadciśnienie tętnicze, marskość nerek i wątroby, niewydolność lewej komory, zwyrodnienie serca
  82.  
  83.  
  84. Badanie żył
  85. Tętno żylne ujemne - fizjologiczne w żyle jarzmowej (brak zastawek); w narastającej fali krwi wywołanej skurczem prawego przedsionka i rozkurczem prawej komory, następuje zapadanie żył; badanie - pochylić głowę ku dołowi i nacisnąć żyłę jarzmową pośrodku rynienki naczyniowej, dogłowowy odcinek żyły nabrzmiewa i zanika pulsacja, następnie podnosimy głowę zwierzęcia do góry - zanika pulsacja, robi się pusty odcinek dosercowy, przy opuszczaniu głowy ten odcinek nabrzmiewa i faluje;
  86. Tętno żylne dodatnie - patologiczne, niewydolność zastawki trójdzielnej i uraz osierdzia (urazowe zapalenie osierdzia) u bydła, migotanie przedsionków u psów; krew cofa się z serca do żył; krew z kurczących się prawidłowo komór powraca do silnie rozszerzonych i napiętych przedsionków, tam następuje nagły wzrost ciśnienia i krew przechodzi do żył (które są pozbawione zastawek); przy ucisku na żyłę jarzmową pulsacja zanika obwodowo od miejsca ucisku, bez względu na położenie głowy
  87. Undulacja żył - falowanie - fizjologiczna pulsacja żyły jarzmowej spowodowana tętnienia leżącej pod nią tętnicy szyjnej
  88. Różnicowanie tętna żylnego dodatniego od falowania - ucisnąć żyłę jarzmową w środku, pulsacja w odcinku obwodowym zanika a w odcinku dosercowym pozostaje przy tętnieniu żylnym dodatnim; przy undulacji i ujemnym tętnieniu żylnym falowanie w odcinku obwodowym nie zniknie;
  89. Krew pobieramy:
  90. U bydła - żyła jarzmowa zewnętrzna - vena iugularis externa U koni - żyła piersiowa zewnętrzna - vena thoracica externa zapalenie żył - phlebitis
  91. BADANIE UKŁADU MOCZOWEGO
  92. Sposoby badania : oglądanie
  93. omacywanie (przez powłoki zewnętrzne i per rectum) cewnikowanie
  94. badanie laboratoryjne moczu
  95. -       RTG Endoskopia
  96. -       USG.
  97. Badanie przez oglądanie :
  98. Oglądamy okolicę podbrzusza, przedpiersia i kończyn, moszny i napletka - obrzęki zastoinowe mogą mieć związek z dysfunkcją serca i nerek. Dysfunkcja serca wpływa na dysfunkcję nerek. Przy obrzękach nerek obserwujemy podwyższony poziom aldosteronu.
  99. I       - powiększenie, uwypuklenie ok. lędźwiowej w ok. nerek lub górnej części dołu
  100. v       głodowego u bydła może być objawem powiększenia nerek      .       wodonercze,     ropne
  101. l/l&V l*(       zapalenie nerek i miedniczek nerkowych
  102. u małych zwierząt przy chorobach nerek grzbiet wygina się ku górze u małych zwierząt przy znacznym wypełnieniu pęcherza moczowego widoczne jest w       powiększenie brzucha, co należy odróżnić od        wodobrzusza,    ropomacicza i   ciąży.
  103. Wodobrzusze łączy 2 strony, czuć falowanie płynu oglądanie ujścia cewki moczowej :
  104. *       obrzęki ® zgrubienia
  105. ® wypływy i ich zastygające ślady Może to być wypływ ropny, krwawy, krwisty.
  106. u samic w ok. cewki moczowej wydzielina może pochodzić z pęcherza moczowego lub cewki - stany zapalne, ropne u samców wypływ przy zapaleniu napletka, wypływ krwawy przy nowotworach napletka guz Stickera (niezłośliwy) wypływy zmieszane ze schorzeniami : pochwy, macicy, obserwacja oddawanego moczu, jego ilości i częstości.
  107. Prawidłowa ilość wydalanego moczu :
  108. Konie : 2-6-101 Bydło : 6-12-291 Świnia : 2-41 Owce i kozy : 0.5 - 1 1 Psy ' 0,25 - 1 !
  109. Koty : 0,25 1
  110. Ilość wydalanego moczu zależy od :
  111. ilości krwi przepływającej przez nerki w jednostce czasu wydajności nerek i układu krążenia składu chemicznego krwi
  112. -       jakości karmy i ilości wypitej wody.
  113. Mocz nieprawidłowy, schorzenia moczu : skąpomocz (olignria) wifclomocz (po/iuria) brak moczu (cinwici) wstrzymanie moczu (ischnńa) utrudnione oddawanie moczu (<dysuriu) parcie na mocz (tenesmus vesicae iirinariae) bolesność oddawanie moczu (siangtiria)
  114. Skąpomocz {olignria)
  115. Zmniejszenie ilości oddawanego moczu
  116. przy niedoborze pobranego płynu - zaburzenia w pragnieniu przy utracie płynów ustrojowych - gorączka, biegunka
  117. przy upośledzeniu czynności wydzielniczej nerek - ostre zapalenie nerek (także śródmiąższowe), nerczyca, marskość nerek.
  118. U zwierząt skąpomocz widoczny jest jako objaw rzadkiego moczenia {o/igokisuria, o/igo/airia)
  119. Bolesne oddawanie moczu (stcmgurici)
  120. towarzyszy moczeniu kroplami lub utrudnionemu moczeniu , ujawnia się niepokojem, postękiwaniem, potami towarzyszy :
  121. ® ostremu zap. pęcherza, cewki moczowej
  122. •     zap. napletka   *
  123. ® zap. otrzewnej ® schorzeniu trzewi
  124. Wielomocz (polinria)   
  125. zwiększenie dobowej ilości moczu może przemijać lub trwać długo
  126. u zwierząt następstwem wielomoczu jest objaw częstego moczenia - częsłomocz (pollakisitria, pollakitria, pollakiiira).
  127. —     ■<30^
  128. Częste moczenie może występować bez wielomoczu. jako skutek podrażnienia i zwiększonej    — cM^
  129. pobudliwości. Zdarza się tak przy śródmiąższowym zapaleniu nerek, cukrzycy, moczówce. po •—
  130. przełomie w zap. piuc. zap. opon mózgowych, wściekliźnie, odruchowo w schorzeniach gruczołu — krokowego, cewki moczowej, pochwv. macicv. ^ '•
  131. Rodzaj^wjdomoęzu :     I       nVitA/)\ii      J       ~ \
  132. a)      krótkotrwały. przejściowy    i       _ &Ot/Wt-w-O-
  133. po podaniu wodnistej karmv. dużej ilości wodv po środkach moczopędnych ® przy obecności płynów w jamach
  134. *       przy schorzeniach nerek
  135. b)      pozanerkowy
  136. dlugotrwah występując)1 w przebiegu cukrzycy podwyższony ciężar właścnw moczu
  137. czasem w-procesie resorpcji obfitego przesięku / wysięku.
  138. c)      nerkowy
  139. długotrwały objaw zapalenia śródmiąższowego nerek
  140. u koni występuje jako objaw przekrw ienia nerek czynnego szczaw ka. w następstw ie podrażnienia nerek przez jady pokarmow e, paszę spleśniałą, przemarzniętą, itp.
  141. Nietrzymanie moczu (incontinentio uńnae)
  142. bezwłady i niedowłady na tle uszkodzema_rdzenia kręgowego w ode. lędźwiowym kręgosłupa, zwiększona kurcziiwość m. wypieracza moczu porażenie zwieracza pęcherza moczowego, niewydolność cewki moczowej (u kastrowanych suk 10 %)
  143. Wrodzone nietrzymanie moczu : moczowód
  144. miedniczne położenie pęcherza moczowego
  145. przetrwały moczownik
  146. brak szyjki pęcherza moczowego
  147. Bezmocz (,anuria) - brak oddawania moczu
  148. a)      pochodzenia nerkowego - upośledzenie wydzielania
  149. zatrzymanie moczu (retentio urinae ■ ischi/ria) - niedrożność cewki moczowej
  150. przebieg kamicy
  151. przerost gruczołu krokowego
  152. syndrom urologiczny u kotów
  153. b)      przy próżnym pęcherzu moczowym
  154. ciężkie zapalenie nerek
  155. niewydolność nerek    '■>_  brak    wytwarzania     moczu
  156. zatkanie kanalików nerkowych _J
  157. c)      przy przepełnionym pęcherzu
  158. niedrożność cewki moczowej (kamica) spastyczne porażenie zwieracza pęcherza moczowego u koni w przebiegu
  159. u psów w niedowładzie spastycznym kończyn tylnych
  160. •     nerwowa postać nosówki
  161. •     zapalenie ode. tylnego rdz. kręgowego ® po urazach mechanicznych
  162. ® kończyny tylne wyciągnięte do przodu
  163. © atonia m. wypieracza moczu na skutek porażenia ode krzyżowego ® hipertonia m. zwieraczy cewki moczowej.
  164. Utrudnione oddawanie moczu (dysuna)
  165. małe porcje, cienki strumień, kropelki moczu objawy :
  166. ® nastawienie się zwierzęcia do oddawania moczu ® wzmożona praca tłoczni brzusznej ® stękanie z powodu bólu występowanie przy niedrożności cewki moczowej
  167. Farcie na mocz (lenesmus vesicae)
  168. utrudnione oddawanie moczu połączonego z silnym bólem i pracą tłoczni brzusznej
  169. ® zap. pęcherza moczowego, kamica, choroba nowotworowa pęcherza
  170. •      zap. otrzewnej
  171. •      zap. macicy
  172. © zap. cewki moczowej lub stercza u o
  173. Badanie przez omacywanie :
  174. u dużych zwierząt przez prostnicę
  175. u małych przez powłoki brzuszne (pod kręgosłupem w ok lędźwiowej)
  176. Cel :
  177. © położenie ® wielkość ® kształt ® bolesność ® konsystencja
  178. ® wyczuwalność moczowodów (nie czuć ich fizjologicznie)
  179. U bydła : ucisk zgiętymi palcami w ok.. lędźwiowej poniżej wyr. poprzecznych za lukiem żebrowym.
  180. 1' koni : ucisk pięścią lub uderzenie pięścią w grzbiet drugiej dłoni położonej w ok. lędźwiowej.
  181. I)      małych zwierząt : kciuki obu dłoni w7 ok. lędźwiową, a pozostałe palce na powłoce brzusznej po obu str. ciała dotykając opuszkami ostatniego żebra. Ucisk nasilamy aż do zetknięcia się palców obu dłoni. Palce przesuwamy od żeber do miednicy.
  182. Objawy zmian chorobowych :
  183. a)      powiększenie nerek :
  184. -       wodonercze (u psów na tle pasożytniczym, nerka jako twór workowy, gładki, niebolesny)
  185. b)      mierne powiększenie .
  186. ostre zap. nerek na skutek przekrwienia, obrzęku - nerka wrażliwa, bolesna ropne zap. miedniczek i nerek u bydła
  187. c)      zmniejszenie nerek
  188. marskość zanikowa na tle toksycznego ich uszkodzenia - zatrucia
  189. d)      stwardnienie nerki :
  190. konsystencja mniej lub więcej spoista przerost tk. łącznej w przebiegu marskości guzy nowotworowe kamienie
  191. e)      chełbotanie :
  192. wodonercze
  193. roponercze
  194. bąblowica
  195. obecność dużych ropni w tk. okołonerkowej
  196. 0       nierówność powierzchni : obecność ropni, torbieli guzy nowotworowe
  197. g)      zgrubienie, rozszerzenie, bolesność moczowodów :
  198. objaw towarzyszący ropnemu zap. miedniczek i nerek (u bydła) występuje na skutek zatkania moczowodów skrzepami krwi, kamieniami, organizującym się wysiękiem Czasami dochodzi do zmian na drodze występującej w przebiegu długotrwałego zalegania moczu w pęcherzu
  199. h)      bolesność :
  200. ostre zap. nerek i miedniczek nerkowych.
  201. Powiększenie pęcherza moczowego (dilatatio vesicae urinariae)
  202. Przyczyna : utrudnione oddawanie moczu i jego zaleganie niedrożność cewki moczowej refluksowy skurcz zwieracza cewki mięśniochwat porażenny syndrom urologiczny u kotów U psów pokojowych obserwuje się powiększenie pęcherza, jeśli nie są wyprowadzane z mieszkania.
  203. Powiększenie pęcherza moczowego u małych zwierząt prowadzi do powiększenia objętości brzucha.
  204. Zgrubienie ścian pęcherza moczowego :
  205. bolesność w przebiegu przewlekłym schorzeń pęcherza ® kamica ® nowotwory
  206. ® krwiomocz pęcherzowy u bydła.
  207. Pęknięcie pęcherza moczowego :
  208. samoistne łub w następstwie ucisku przy masażu silnie wypełnionego pęcherza objawy :
  209. ® anuria
  210. » nagłe zmniejszenie objętości pęcherza
  211. ® objawy mocznicowe (amoniakalny zapach, czerwone bł. śluz., przyspieszenie oddechu i akcji serca, drgawki, porażenie, śmierć)
  212. Cewnikowanie - kateteryzacja pęcherza moczowego : w' celach diagnostycznych badanie drożności cewki moczowej
  213. pobranie czystego moczu do badań laboratoryjnych, do badań bakteriologicznych opróżnianie przepełnionego pęcherza płukanie, wprowadzanie leków działających miejscowo Cewnikowanie buhajów', tryków i kozłów jest praktycznie niemożliwe ze względu na zgięcie esowate cewki moczowej na terenie prącia. Można to wykonać po znieczuleniu.
  214. U kotów a szczególnie u ..: jest to zabieg trudny. Używamy cewników elastycznych, które łatwo wprowadzić do cewki . Ważne aby u V trafić w ujście cewki moczowej.
  215. U krowy jest zachyłek podcewkowy, w który wsuwa się palec, a po nim cewnik trafia prosto do cewki moczowej.
  216. Badanie moczu - rodzaj badania dodatkowego, który uzupełnia badanie kliniczne.
  217. I.      Badanie laboratoryjne — mocz świeży (2-3 godz^od pobrania), pobrany po nocy, przed pgsjikiem.
  218. Do prawidłowej oceny badania należy uwzględnić : dane z wywiadu
  219. badanie stanu obecnego zwierzęcia
  220. ETAPY:
  221. Badanie właściwości fizycznych :
  222. 1       ilość oddawanego moczu        ., f
  223. 2.      Przejrzystość - z wyjątkiem koni mocz jest fizjologicznie przejrzysty        IQ\Q,
  224. Zmętnienie występuje po domieszkach :
  225. składników mineralnych skł. uorganizowanych w przypadku zanieczyszczeń zew. niska temperatura Określanie : przejrzysty, słabo mętny, mętny, silnie mętny.
  226. Ocena wyników :
  227. u koni : śluz," węglan wapnia u innych zwierząt : moczany stopień zmętnienia zależy od : ilości składników :
  228. © uorganizowanych (kom. nabłonka, krwinki, śluz, bakterie)
  229. ® nieuorganizowanych (węglany, szczawiany, moczany, fosforany)
  230. Do badań chemicznych należy mętny mocz odwirować : supematant do badań chemicznych, osad do badania mikrobiologicznego.
  231. 3.      Piana - obecność białka Określenie wyników :
  232. piana znikoma, mierna, znaczna
  233. piana bezbarwna, żółta, zielonożółta, brunatna, krwista (obecność barwników żółciowych lub barwników krwi) piana znikająca, długotrwała Ocena wyników :
  234. piana bezbarwna - ilość mierna lub znaczna - obecnośc białka piana żółta lub żółtozielona - obecność barwników żółciowych piana brunatna lub krwista    obecność barwników krwi i mięśni
  235. 4.      Barwa : zależy od swoistych barwników (urochrom, urobilina)
  236. Prawidłowo :
  237. konie : żółta, żółtoceglasta bydło : jasnożółta, słomkowa świnie : wodojasna, jasnożółta mięsożerne : słomkowa, bursztynowo-żółta, żółta Ocena wyników:
  238. mocz wodojasny:
  239. ® wielomocz fizjologiczny
  240. ® moczówka prosta (.diabeles insipidus), zaburzenie osi przysadkowo- nadnerczowej, często u mięsożernych po stosowaniu kortizolowych preparatów.
  241. ® cukrzyca (diabeles mellitus), psy, koty, czasem świnie - polidipsia i poliuria
  242. » objaw utraty zdolności zagęszczania moczu - przewlekłe zapalenie nerek, barwa cielesna :
  243. © odwodnienie organizmu © choroby gorączkowe ® zatrzymanie moczu w pęcherzu barwa brunatna :
  244. •     mioglobinuria   zmiany  te      występują     :
  245. ® hemoglobinuria )>- mięśniochwat porażenny, choroby zakaźne,
  246. •     haematuria krew krwawienia      z       dróg   moczowych.
  247. ® po podaniu aloesu, santoniny, fenotiazyny.
  248. Krwawienia z dróg moczowych są najczęściej skutkiem kamicy : barwa żółtawa - barwniki żółciowe
  249. barwa mleczna - lipiduria - zwyrodnienie tłuszczowe w nerkach, u kotów w syndromie stłuszczenia wątroby u kastratów.
  250. 5.      Zapach, woń moczu Określenie :
  251. swoisty, amoniakalny, owocom', gnilny u roślinożernych mocz ma zapach aromatyczny u psów zapach ostry
  252. u kotów i świń - woń przykra i ostra. Nic można kota kastrować póki mocz nic ma charakterystycznego zapach, bo świadczy to o dojrzałości kota.
  253. Ocena wy ników7:
  254. woń amoniakalna
  255. o       bakteryjny rozkład białka w moczu » porażenie pęcherza moczowego
  256. •     niedrożność cewki moczowej
  257. •     zapalenie cewki moczowej woń owocow a
  258. •     cukrzyca ® ketoza
  259. ® glistnica n cieląt zapach gnilny
  260. •     nowotwory
  261. » przewlekłe zapalenie pęcherza moczowego woń swoista dla niektórych pokarmów i leków ® zapach czosnku, waleriany i kamfory
  262. ®      olejek terpentynowy zapach fiołków
  263. ® wit Bi - charakterystyczny zapach
  264. 6.      Gęstość = konsystencja
  265. fizjologicznie : mocz wodoplynny. ale u koni ciągiiwy ze względu na mucyny Określenie :
  266. wodoplynny. śluzowaty, ciągiiwy. galaretowaty Ocena :
  267. konie - mocz płynny - poliuria mocz śluzowy:
  268. •     oliguria--- ~ 3*^ fcw3c/Ł
  269. » schorzenia pęcherza moczowego, moczowodów © zapalenie miedniczek nerkowych mocz galaretowaty :
  270. ® ropne zapalenie miedniczek i nerek u bydła
  271. 7.      Ciężar właściwy :   MnO     Wj&łr
  272. Wartości prawidłowe :
  273. koń    -       1.035   (1.020-1.050)
  274. bydło  -       1.035   (1.025-1.045)
  275. owce, kozy -    1.030   (1.015-1.045)   ^
  276. świnie -       1.015   (1.010-1.030)
  277. psy, koty - 1.025
  278.  
  279.  
  280. Ocena wyników :
  281. obniżenie - wielomocz, wyjątek cukrzyca
  282. niski ciężar właściwy - obniżenie zdolności nerek do zagęszczania moczu, ciężar właściwy do 1.010 — marskość nerek podwyższenie - skąpomocz :
  283. ® odwodnienie ® gorączka ® ostre zapalenie nerek
  284. Badanie właściwości chemicznych :
  285. 1.      pil moczu : u roślinożernych - zasadowa u mięsożernych - kwaśne u wszystkożernych - zależy od pokarmu
  286. Zmiana odczynu na zasadowy u mięsożernych : zap. pęcherza moczowego nowotwór pęcherza moczowego
  287. -       SUK
  288. 2.      Białko w moczu , proteinuria   —
  289. mocz prawidłowy nie zawiera białka wykrywanie - suche testy diagnostyczne kliniczny podział białkowy :
  290. ®      czynnościowy - następstwo zaburzeń w ukrwieniu nerek
  291. «      ograniczony — zmiany morf. w nerkach
  292. -       schorzenia dróg wyprowadzających
  293. Białkomocz czynnościowy - zaburzenia ukrwienia nerek, niewydolność sercowa przejściowy po wysiłku, pod wpływem zimna po spożyciu dużej ilości białka choroby płuc : krupowe zapalenie
  294. wyniszczenie organizmu  \       i       i ,AA jf\       ,
  295. d Lw ^
  296. aranif7ftnv '*  i       U-\\y~> ,
  297. _ 'hvy<
  298. nerkowy, właściwy - niska zawartość białka
  299. -       osad skąpy : nabłonki nerkowe, wałeczki + viUt pozanerkowy, rzekomy - duża zawartość białka
  300. -       osad obfity : krwinki białe, nabłonki, śluz, ropa - zapalenie dróg moczowych i rodnych.
  301.  
  302.  
  303. u
  304.  
  305.  
  306. 3.      Cukier w moczu - fizjologicznie brak.
  307. Wykrywanie :
  308. suchc testy diagnostyczne próba Fehiinga, Nylandera
  309. Ocena wyników :
  310. •     cukromocz fizjologiczny
  311. pasza bogata w węglowodan}
  312. stres
  313. ciąża
  314. podniecenie laktozuria u kotów
  315. 0       cukromocz patologiczny  'ZAA/C? f       ji;
  316. cukrzyca        -       ‘     '       v?^'"
  317. choroby mózgu i rdzenia kręgowego zatrucia    "       pOl - /C*
  318. porażenie poporodowe zaburzenia czynności kanalików nerkowych uszkodzenie mięśni
  319. 4.      Związki ketonowe w moczu
  320. Brak w moczu prawidłowym.
  321. Wykrywanie:     ...     i
  322. suche testy; diagnostyczne
  323. próby hnberta-Benamura. Legaln U       ^, QQ6(^> ^     ^
  324. Ocena wyników :               
  325. ketoza idiopatyczna. symptomatyczna     (J
  326. © przeżuwacze : ZUW. ZZW u młodych
  327. •     cukrzyca
  328. ©      mocznica
  329. 5.      Barwniki krwi i mięśni w moczu
  330. Brak w moczu prawidłowym.
  331. Wykrywanie :
  332. suche testy diagnostyczne próba benzydynowa Ocena wyników' :
  333. ®      krwiomocz (haematuria) - makroskopowy : obfite krwawienia z dróg moczowych
  334. - mikroskopowy : krwinkomocz, brak barwników , a w osadzie krwinki czerwone
  335. ® krwiomocz nerkowy :
  336. ostre zapalenie nerek ropne zapalenie nerek i miedniczek wy brocz}'nowość
  337. •     krwiomocz pozanerkowy : zap. miedniczek zap. pęcherza moczowego zap. cewki mocz. kamica dróg moczowych ® hemoglobinuria: haematuria babeszjoza. zatrucia
  338. po porodzie u bydła ® mioglobinuria:
  339. mięśniochwat porażenny u kom
  340. - w^usę^ fe^e u^<co,Ą> ł^poUŁ^ i=Vł<2.1 <Oo(
  341.  
  342.  
  343.  
  344.  
  345.  
  346.  
  347.  
  348.  
  349.  
  350. wynik (+) - bilirubinemia
  351.  
  352.  
  353.  
  354.  
  355.  
  356.  
  357.  
  358.  
  359.  
  360.  
  361.  
  362.  
  363.  
  364. l
  365. ■     l<7Q>(aMDk£. 'OCN u^lkf
  366. (
  367. 0       4&*0Ovj ^V0dv^t TOffiOOfci
  368. ‘ iwON^n no^io^ l*Qfat —    W/v^
  369. 3» {'ĄCHfotr^i^
  370. -+• M 5 o,
  371. ^ Ls    VAVO t UA
  372. -S uioj
  373. u 5«:irXf7* “>•**
  374. HI      -*www'  —:v» .-sWWv Jw
  375.  
  376.  
  377.  
  378. Badanie okładu nerwowego       . *
  379. Zachowanie zwierzęcia to pierwszy objaw, który może zawiadomić właściciela o chorobie (zaburzenia świadomości); chodzi tu o różny stopień nasilenia reakcji na bodźce środowiska;
  380. Osowiałość - apatia - brak zainteresowania otoczeniem, reakcje jeszcze zachowane ale zwolnione; jest to najlżejsza postać zaburzeń świadomości (nie zawsze dotyczy ośrodkowego układu nerwowego, może dotyczyć chorób pasożytniczych i obecna przy gorączce);
  381. Senność - somnolentia - zachowane reakcje na silne bodźce; wygląd zmęczony (chwiejny chód, upadanie); poruszanie się utrudnione, niechętne; występuje też po dużym wysiłku fizycznym;       .       ,
  382. Otępienie - stupor - pogłębienie senności; są to zaburzenia czucia głębokiego, zaburzenia w występowania odruchów;
  383. Zamroczenie - obmibilatio - głęboki sen (sopor); słaba reakcja na silne bodźce; zwierzęta leżą bez ruchu, z zamkniętymi oczami; pogłębieniem tego snu jest śpiączka
  384. Śpiączka - comma - zupełna utrata świadomości; zachowane czynności wegetatywne (oddychanie, praca serca); zniesione są odruchy (rogówkowy, skórne, ścięgnowe);choroby metaboliczne: cukrzyca, ketoza; zwiotczenie mięśnie; choroby układu nerwowego ośrodkowego, mocznica, hepatargie, cukrzyca (śpiączka cukrzycowa)
  385. Zawroty - vertigo - zaburzenia świadomości połączone z zaburzeniami równowagi (np.: zawroty głowy)
  386. Omdlenie - syncope - nagła utrata świadomości, z zanikającym tętnem, na skutek zaburzeń w ukrwieniu mózgu, choroby układu krążenia, płuc, niedokrwistości
  387. Podniecenie - agitatio - napady niepokoju ruchowego (także gdy np.: pies cieszy się na widok właściciela); zaburzenia świadomości; źrenica trwale rozszerzona, nieruchoma; choroby ośrodkowego układu nerwowego - zwiększona aktywność ruchowa, stres
  388. Halucynacje — omam, halacinatio - inaczej majaczenie {delirium); występuje regularnie, pozornie celowe ruchy (np.: straszenie sierści, łapanie nieobecnych much) *
  389. Zaburzenia świadomości na tle:
  390. Zmian organicznych mózgu       Pochodzenia .czynnościowego
  391. Wylewy
  392. Krwotoki
  393. Zatory miażdżycowe Miażdżyca
  394. Uszkodzenie tkanki nerwowej przez wirusy: wścieklizny, nosówki, choroby Aujeszki'ego świń   Padaczka
  395. Porażenie poporodowe Udar słoneczny Mocznica Cukrzycą . ..
  396. Tężyczka pastwiskowa Narkotyki < Hepatargie
  397.  
  398. Badania czucia i narządów zmysłu
  399. 1.      badanie czucia powierzchownego: skóra
  400. śluzówka / wrażliwe receptory skóry i śluzówki na bodźce
  401. 2.      badanie czucia głębokiego (odruchy stawowe, mięśniowe, ścięgnowe, statyczne,
  402. równowagi)     ,
  403. 3.      badanie czucia równowagi
  404. 4.      badanie narządów zmysłów (wzroku, słuchu, węchu)
  405. Ad.l Czucie powierzchowne - czucie bólu (      ,       (i      u       t-łtt
  406. Zaburzenia:
  407. a)      czucie zmniejszone, obniżone - hypoaesthesia - występuje łącznie z zaburzeniami świadomości, po uszkodzeniu nerwów czuciowych (rozległe urazy skóry, oparzenia, rany, itp.)
  408. b)      czucie zniesione - anaesthesia - znieczulenie w anestezjologii, wziewne środki
  409. znieczulające  •'
  410. c)      czucie zwiększone - hyperaesthesia (przeczul i ca - hyperalgesia), wiąże się z nadmiernym czuciem bólu; zapalenie wielo neuronowe (nerwy mięśni kończyn, kręgosłupa); u psów sponditis - zesztywnienie odcinka lędźwiowego kręgosłupa -■ okolica lędźwiową ogonową kończyn tylnych-ucisk, ból;,schorzenia narządów wewnętrznych (czepiec - próba Kahlschmidta)
  411. d)      czucie zboczone (nieprawidłowe) -paraaesthesia - choroby układu nerwowego Badanie czucia powierzchownego - sprowadza się do badania czucia bólu, wywołujemy reakcję bólową; metody- chwytanie pęsetą chirurgiczną fałd skóry; ukłucia igłą (wzdłuż linii grzbietu, przechodząc na kończyny - kończyny tylne w szparze międzypalcowej, u psów i
  412. Jjotów opuszki;        '—    ——-— "
  413. Miejsca wrażliwe na ból:      <
  414. 1.      okolica wargi okolica koronki wewnętrzna strona uda okolica krocza i odbytu okolica tarczy ryjowej i nosa Przy reakcji na ból stwierdzamy:
  415. 1.       czucie zmniejszone - hypoaesthesia
  416. 2.       czucie zniesione - anaesthesia '
  417. 3.      czucie zwiększone - hyperaesthesia (przeczulica - hyperalgesta)
  418. 4.      czucie zboczone -paraaesthesia '
  419. Zaburzenia czucia miejscowego - dotyczy ograniczonych miejsc ciała, a przyczynąjest uszkodzenie nerwów czuciowych spowodowane przecięciem nerwu, lub uszkodzeniem przez wirusy (np. wścieklizny - rabies); zaburzenia czucia ogólnego z reguły wiąże się z. zaburzeniami świadomości;
  420. Przeczulica - hyperalgesta - nadmierne uczucie bólu, towarzyszy schorzeniom nerwów obwodowych (zapalenie wieloneuronowe), nadmierna bolesność może prowadzić do samookaleczenia;
  421. . i '
  422. Ad.l Czucie głębokie
  423. Złożony mechanizm odruchowy; warunkuje prawidłową postawę, pozycję, koordynację poszczególnych części ciała; składa się na to: czucie mięśniowe, stawowe, kostne, ścięgnowe; związane z czuciem równowagi;
  424. Czynności dające nam orientację o czuciu zniesionym lub zachowanym, ewentualnie o nadwrażliwości:
  425. KON:    U.V*.A^
  426. 1.      obserwacja jak koń stawia kopyta na podłoże (koń porusza się na różnym terenie w inny sposób); stawianie kopyt z dużą siłą na twarde podłoże - brak czucia (badamy przeprowadzając konia z podłoża* twardego na miękkie i z powrotem na twarde);
  427. 2.      prowadzenie do tyłu i do przodu (niechętne cofanie się - zaburzenia czucia głębokiego, koń „nie wie” co jest za nim) 
  428. 3.      próba krzyżowania kończyn przednich (zdrowy koń wraca do pozycji wyjściowej), gdy skrzyżowanie kończyn pozostaje mamy zaburzenie - przydatne przy diagnozowaniu wodogłowia;
  429. 4.      zmuszenie do zginania szyi do boku-zwierzę nie wyprostowuje szyi (zaburzenie)
  430. 1.      zginanie i puszczanie kończyn  •     •
  431. 2.      zginanie szyi   *
  432. 3.      próba zapadniowa:
  433. a)      pod kończynę stojącego 'zwierzęcia wkładamy kartkę i wyciągamy ją (gdy kończyna pozostaje na kartce do chwili upadku zwierzęcia - zaburzenie)
  434. b)      kończynę stawiamy ńa deseczce i opuszczamy AdL3 Czucie statyczne
  435. Wiąże się z czuciem głębokim, pozwala na prawidłowe ustawienie kończyn w obwodowej części ciała, pozycji i postawie; zaburzenia występują wraz z objawami niezborności; Niezborność - atascia - - to brak koordynacji ruchowej przy zachowanej sile mięśniowej, zaburzenia móżdżku odpowiadającego za koordynację mchową dotyczyć może fazy ruchu lub spoczynku;
  436. Niezborność
  437. Statyczna       Dynamiczna 
  438. wypadnięcie    - retractio
  439. ślepota        - (mopsia
  440. ophtalmológia - leczenie wzroku zwierząt na coraz lepszym poziomie Badanie narządu węchu:
  441. Znaczenie u psów myśliwskich i służbowych; osłabienie następuje z wiekiem (po 4-5 latach) ale także wskutek: choroby jamy nosowej (zapalenie surowicze błony śluzowej - katar), nosówka, zjawiska wrodzone; bezwęch - anosmia
  442. Badanie narządu słuchu: Zaburzenia związane są z: zaburzeniami układu nerwowego ~ zapaleniem ucha zewnętrznego {otitis externa)\ choroba alergiczna - miejscowy
  443. wyprysk, jeśli prowadzi do stanu przewlekłego - zmiany: wysięk ropny, podrażnienia naskórka - przerost, zwężenie przewodu słuchowego'    
  444. zaleganie woszczyny (zła pielęgnacja)
  445. -       drażnienie much (zanik nabłonka słuchowego)
  446. -       antybiotyki (zanik nabłonka słuchowego) np. Detromycyna (chloramfenikol), stosowane przeciwbakteryjńie, daje dobre efekty, ale duże skutki uboczne
  447. Psy nie chorują na zapalenie ucha środkowego, głuchota- surditus Ad.4 Badanie czynności ruchowych (odruchy)
  448. Obserwacja :
  449. a)      zmiany napięcia mięśni
  450. b)      zdolności wykonywania ruchów czynnych i biernych
  451. c)      ruchy przymusowe (automatyczne, niezależne) . ,
  452. d)      niedowłady, bezwłady, porażenia, skurcze mięśniowe                        
  453. e)      pobudliwość mięśni i nerwów Obwodowych ad. a) Badanie napięcia mięśni i zdolność ruchowa:
  454. przeprowadza się przez oglądanie, omacywanie; zwraca się uwagę na pozycję i postawę zwierzęcia; wyczuwalne prawidłowe napięcie mięśni, może ulegać zmianie:- -hypotonia - objawia się zwiotczeniem częściowym (zmniejszony opór), przy wykonywanych ruchach biernych; zginanie kończyn - brak oporu; stan taki obserwuje się w ! przebiegu bezwładu (porażenie) i niedowładu wiotkiego (pochodzenia obwodowego),' prowadzącego często do zaniku mięśni (porażenie, nerwów obwodowych przy zaburzeniach troficznych- zanik z niedożywienia, także choroby móżdżku -hypertonia - przy bezwładzie lub niedowładzie spastycznym (pochodzenia ośrodkowego); przy niewykonywaniu ruchów biernych mięśnie stawiają opór (uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, nie ma ruchów a mięśnie twarde), stan dotyczy pewnych grup mięśni, np, kończyn, lub obejmuje wszystkie mięśnie (tężec - enterotoksyna porażająca, np.: mięśni oddechowych - śmierć przez uduszenie; bakterie te bytują w powierzchownych warstwach ziemi, dlatego uraz w wyniku kontaktu, z podłożem jest przyczyna choroby (trzeba podać surowice lub szczepionkę); podatne najbardziej są koń - urazy kończyn, psy - rzadko, mało wrażliwe (zazwyczaj dzikie drapieżniki)
  455. ad. b) Niezborność ruchowa - atcocia są to zaburzenia, lub brak koordynacji ruchowej przy zachowanej sile mięśniowej; niezborności dzielimy na ruchową - dynamiczną i spoczynkową - statyczną; objawia się ona zataczaniem chodu, głowy; nieprawidłowe ustawianie kończyn w ruchu i spoczynku; zaburzenia związane z czuciem głębokim; w zależności od miejsca występowania uszkodzenia szlaku nerwowego mówi się o niezborności:
  456. móżdżkowej - psy, przy nerwowej postaci nosówki, zapaleniu mózgu
  457. -• obwodowej - uszkodzenia rdzenia kręgowego, po urazie mechanicznym, po zapaleniu kikuta rdzenia kręgowego
  458. przedsionkowej (westybularnej) - związana z komorami, błędnikiem; także zapalenie ucha - u psów i kotów to najczęściej zapalenie ucha zewnętrznego (małżowiny usznej), na tle alergicznym, bakteryjnym; rzadko dochodzi do zapalenia ucha środkowego, które może prowadzić do zapalenia mózgu (bakterie- gronkowce i
  459. grzybice małżowiny usznej), zwierzę inaczej zachowuje się tylko z powodu bólu;
  460. ! '
  461. ad. c) Ruchy przymusowe - motus compulsmis (poniewolne)' są to ruchy wykonywane pozornie celowo, spowodowane zaburzeniami na terenie korowych ośrodków ruchowych i móżdżku, występuje też osłabienie a nawet utrata przytomności;
  462. -       ruchy maneżowe,, kołowe (wskazówkowe)- słabe, powolne poruszanie się zwierzęcia po obwodzie koła, ze zmniejszającą się średnicą (po ślimaku), obroty wokół jednej kończyny, po zakończeniu jednego koła zwierzę na chwilę staje i zaczyna obracać się od nowa. (u świń choroba Aujeszkfego - siano na podłożu z dziurami po kręcących się nogach
  463. -       napieranie do przodu, tyłu, na boki zwierzęta bez względu na przeszkody dążą ż głową opuszczoną podniesioną lub skrzywioną w bok; po zaparciu się o przeszkodę - ścianę . powstają uszkodzenia ciała
  464. -       ruchy toczenia, obracania - obroty wokół własnej osi'ciała (głównie ptaki, zwierzęta małe), zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego
  465. -       przymusowe wędrowanie - wiąże się z otępieniem, zwierzę stale chodzi drepce bez celu,
  466. staje bez ruchu gdy trafi na przeszkodę (ścianę boksu), wypuszczone cały dzień wędrują; w: I fazie wścieklizny np. lisy w mieście      "■    ' V
  467. ad. d) Niedowład -paresis, bezwład -paralysis, porażenia, skurcze mięśni niedowład i bezwład to częściowe lub całkowite zniesienie czynności ruchowych; porażenie ruchowe --paralysis motorica; porażenie - utrata lub upośledzenie zdolności wykonywania ruchów czynnych, bierne1 mogą być zachowane lub zniesione;
  468. Porażenie pochodzenia obwodowego (porażenie wiotkie) - powstaje w następstwie uszkodzenia nęrwów obwodowych ruchowych, mięśnie ulegają zwiotczeniu, dochodzi do ich zaniku, odruchy zniesione lub osłabione, ruchy bierne zachowane; np. mięsożerne przy porażeniu neuronów ze zwojów lędźwiowo-krzyżowych (L - S), zwierzę przyjmuje pozycję foki - ciągnie tył, opiera się ó grzbietową powierzchnię palców (odrapanie,' rany ale zniesione jest czucie - brak bólu; po uszkodzeniach rdzenia kręgowego, po wypadkach, porażenie . również pęcherza moczowego, odbytu;        .       ,       ■
  469. Porażenie pochodzenia ośrodkowego - następstwo uszkodzenia nerwu;centralnego (mózg, rdzeń), napięcie mięśni zwiększone (są one twarde); odruchy zachowane lub wzmożone (ścięgnowe, śluzówkowe, mięśniowe); ruchy bierne utrudnione,-zniesione, tzw. porażenie spastyczne;
  470. Rodzaje porażeń:
  471. Bezwład -paralysis - ruchy czynne zniesione
  472. Niedowład niezupełny - paresis - ruch częściowo upośledzony, częściowo zachowany (porażenie rdzenia kręgowego); spondyloza - przy zmianach w obrębie chrząstek kręgosłupa, powstają kostne nacieki na kręgach, zsuwanie się otworów kręgowych bocznych, zmniejszenie się = ucisk na nerwy - miejscowy stan zapalny, zapalenie odcinków obwodowych - porażenie ruchowe (u bokserów - brak objawów bólowych);
  473. Zależnie od okolicy i części ciała objętej porażeniem odróżnia się:
  474. -       porażenie 1 kończyny  - monoplegia
  475. -       porażenie połowy ciała       - hemiplegia '
  476. -- porażenie parzystych kończyn - paraplegia
  477. -       porażenie całego ciała       - paralysis diffusa
  478. bardzo często przy zapaleniu mózgu brak możliwości ruchowej; małe zwierzęta łatwo przekładać na boki, duże trudno, powstają wtedy odleżyny, martwice; u koni jako powikłanie przy mięśniochwacie porażennym, przy uszkodzeniu mięśni kwasem mlekowym; dysfunkcja ruchowa kończyn tylnych, szybkie zejście na skutek odleżyn, nie chorują na to konie mizerne, ale dobrze zbudowane;
  479. Skurcze - spasmus - objawiają się mimowolnym kurczeniem mięśni (skurcze niezamierzone)
  480. A)      skurcze kloniczne - clonospasmus - krótkotrwałe, nagłe, szybko następujące po sobie szybko mijają (skurcze mięśni lub grup mięśni); po zatruciu NaCl u świń (w paszy źle przygotowanej)‘zatrucia pokarmowe, zaburzenia pokarmowe, zaburzenia przemiany materii, po porodach, zaburzenia mózgu i opon mózgowych - wynik, złego ułowienia
  481. a)      konwulsje       - commlsio - skurcze kloniczne obejmują całe ciało, napadowe- rzucawka
  482. poporodowa - eclempsia postpartum - u suk małych ras - zaburzenie gospodarki wapniowo- fosforowej (wydalanie wapnia w rnlpku) , -      .       •     i.
  483. b)      tiki    - tic - dotyczą mięśni lub grupy mięśni, komplikacje postaci nerwowej nosówki u psów, dotyczą przede wszystkim mięśni głowy (m. temporalis- m. skroniowe, m. masseter - m. żwacz/ odpowiada za szczękościsk) i mięśni kończyn (obręcz barkowa)
  484. c)      drżenia        - tremor - skurcze kloniczne o małym nasileniu, drżenia włókienkowe mięśni dotyczą pęczków mięśniowych; dreszcze - psy pokojowe (niecierpliwość, przemęczenie, wyniszczenie, gorączka)
  485. B)      Skurcze toniczne - spasmus tonicus - dłużej trwające skurcze mięśniowe lub wszystkich mięśni (tężec); długotrwałe, bolesne; powodują nieprawidłowe ułożenie ciała lub jego części, sztywność karku (zapalenie mózgu i opon mózgowych), szczękościsk - trismus - tężec, jady; crampus - skurcz bolesny łydki (tężcowy kończyn)
  486. C)      skurcze toniczno-kłoniczne - tzw. eliptoidalne, padaczka; przebiegają z utratą świadomości, bezładne oddawanie moczu , kału (incontinenetia urinae et alvi), przy zapaleniu mózgu u psów i nerwowej postaci,nosówki;
  487. Jak rozpoznać, że pies będzie miał-atak?    , /■  ■•••-■        ;
  488. Pobudzenie nerwowe, przymusowy ruch, niepokój, przełykanie oblizywanie nosa, krztuszenie (najpierw skurcz mięśni gardła, języka), atak trwa 2-3 minuty, potem zwiotczenie, po kilkunastu minutach odzyska przytomność; leczenie złożone, związane z szeregiem schorzeń, np. na tle zmiany urazowo-psyćhomotorycznej, u samców zaburzenia hormonalne, niezaspokojony popęd płciowy
  489. ad. e) Badanie pobudliwości mięśni i nerwów obwodowych
  490. polega na wywoływaniu i ocenianiu pozo,stałych odruchów, ocena napięcia mięśni, zmiany dotyczą odruchów. Wyróżniamy wtedy:
  491. -wzmożenie odruchów - hyperręflexio -osłabienie odruchów - hyporeflexio -zniesienie odruchów . - areflexio
  492. Z uwagi na umieszczenie, receptorów (czynników inicjujących) wyróżniamy:
  493. >       odruchy powierzchniowe - reflexus superficiałis (odruchy skórne i. śluzówkowe)
  494. >       odruchy głębokie      -       reflexus        profundus (odruchy ścięgnowe, mięśniowe,
  495. okostne)
  496. Odruchy o znaczeniu diagnostycznym:
  497. Odruchy powierzchowne
  498. #       odruchy skórne - wyróżniamy odruchy, których nerwy są związane z okolicą w których występują; badamy przez podrażnienie miejsca igłą lub palcami
  499. odruch kroczowy — ściskanie nasady ogona, skóra zwiotczała
  500. odruch kłębowy - powoduje wygięcie kręgosłupa do dołu, w kłębie, najlepiej wyraźne koni
  501. odruch podeszwo wy - zgięcie palców, przy badaniu u mięsożernych spondylozy, gdy są zaburzenia (odruch Babińskiego- ma szlakach nerwowych - wachlarzowate rozłożenie palców); badamy przez drażnienie skóry w okolicy szyi i klatki piersiowej (odruch chodzenia, drapania)
  502. odruch wymieniowy - dłonią dotykamy tył wymienia (ugięcie kończyn tylnych) #odruchy śluzówkowe
  503. odruch rogówkowy - dotknięcie rogówki wywołuje zamknięcie powiek odruch spojówkowy - dotknięcie zewnętrznego kąta oka powoduje zamknięcie powieki
  504. odruchy rogówkowy i spojówkowy nie występują przy stanach agonalnych lub porażeniu nerwu twarzowego (VH) oraz nerwów gardła
  505. odruch połykania - dotknięcie nasady j ęzyka odruch kaszlu - kaszel reakcyjny
  506. -       odruch kichania - drażnienie błony śluzowej nosa Odruchy głębokie
  507. odruch kolanowo-rzepkowy - uderzenie w okolicę więzadła rzepkowego powoduje wyprostowanie kończyny (jeśli zwierzę nie stoi - ośrodek w okolicy lędźwiowo- krzyżowej)
  508. -       odruch ścięgna Achillesa - uderzenie w okolicę guza piętowego (ośrodek w części krzyżowej rdzenia)
  509. -       odruch mięśnia piszczelowego przedniego odruch nadgarstkowy
  510. Może być wzmożenie lub osłabienie reakcji, jednostronność lub obustronność, świadczy to o uszkodzeniu ośrodków ruchowych i występuje najczęściej z porażeniem wiotkim;
  511. Brak odruchów- związany z zaburzeniami świadomości (zamroczenie, śpiączka, zwyrodnienie nerwów);
  512. Wzmożenie odruchów- towarzyszy porażeniom spastycznym, napięcie pochodzenia ośrodkowego, rozwija się powoli przy wodogłowiu (u koni pochodzenia genetycznego, lub nabyte, choroby mózgu i móżdżku, guzy nowotworowe mózgu;
  513. Osłabienie lub zniesienie odruchów- stan agonalny, porażenie nerwów czaszkowych (gałązka nerwu twarzowego), porażenie okolicy gardła; jednostronne występuje przy: uszkodzeniu ośrodków ruchowych, ucisku kręgów, zwyrodnieniu, zapaleniu, porażeniu wiotkim; kołysanie okostnej i powstawanie dziobów na brzusznych kręgach zwłaszcza odcinków lędźwiowych, zwężenie otworów bocznych (foramina lateralia) ucisk na nerwy i w rezultacie porażenie; urazy mechaniczne kręgosłupa (mikrowylew, ściśniecie chrząstek międzykręgowych)
  514. Badanie aiRfado wegetatywnego
  515. Wykonujemy w salach eksperymentalnych; metodami farmakologicznymi;
  516. Odruch źrenicowy - reakcja na bodźce świetlne:
  517. rozszerzenie - mydrasis - przewaga układu przywspółczulnego zwężenie - myosis - przewaga układu współczulnego brak reakcji - po podaniu niektórych leków po ketaminie - koty śpią z otwartymi oczami i rozszerzonymi źrenicami; brak odruchu źrenicowego wiąże się z ślepotą; rozszerzenie - przy stanach podniecenia Odruch oczno-sercowy - słaby ucisk na gałkę oczną wywołuje spadek ciśnienia i tętna krwi; przy mocnym ucisku bradycardia przechodzi w tachycardię; w następstwie zwolnienie oddechów pomimo spadku ciśnienia krwi;
  518. Odruch nosowo-sercowy i Szarabrina- spadek ciśnienia krwi przy założeniu dutki na wargę górną, zmiana tętna i ciśnienia po wprowadzeniu zgłębinika nosowo-żołądkowego;
  519. Strefy Haeda - rzuty na skórę wrażliwości niektórych organów;
  520. Metoda farmakologiczna - preparaty działające na układy sympatyczny (adrenalina) i parasympatyczny (atropina)
  521. Źrenice - odruchy źrenicze
  522. Badanie czaszki
  523. -oglądanie: zniekształcenie, zmiany objętości, symetrii, opadanie żuchwy, warg, ucha (nowotwory, wodogłowie, wścieklizna)
  524. -omacywanie: ciepłe na zewnątrz, bolesność, podatność kości na ucisk (zapalenie mózgu i rdzenia - zakaźne; urazy; osteomalacje (dorosłe), krzywice (młode) -zaburzenia w demineralizacji
  525. -opukiwanie: przytłumienie lub stłumienie (płyn-stłumienie, nowotwory mózgu, choroby zakaźne, płyn;
  526. Badanie kręgosłupa
  527. Zniekształcenia -- skrzywienia boczne np. szyi (lorlicollis), garb (gibbus), grzbiet łęgowaty (,lordosis), karpiowaty (kyphosis), wygięcie w bok (scoliosis);
  528. Trzeszczenia - wyczuwalne poprzez palpację, świadczą o złamaniu kręgosłupa;
  529. Bolesność - pourazowa reumatyczna (zapalenie chrząstek międzykręgowych); ostre zapalenie opon mózgowych; spondyloza (zwyrodnienie) odcinka lędźwiowego kręgosłupa, bo chrząstki międzykręgowe wapni ej ą, na brzusznej stronie kręgów powstają języki przechodzące na inne kręgi, kanał kręgowy zwęża się drażni nerwy - przeczulica;
  530. Pęknięcie - kręgosłupa w odcinku lędźwiowym u psa po urazie np. wypadku;
  531. (Świnia - ?.vła czcza przednia i żyła powierzchowna małżów »n\ usznej
  532. pies '
  533. Lis f żyła dostępowa, nacięcie małżowiny usznej
  534. ,Kot - żyła dostopowa, nacięcie ogona
  535. Norki - opuszka palcowa
  536. Ptaki - żyła skrzydłowa, nacięcie grzebienia
  537. 2.      Środki zapobiegające krzepnięciu:
  538. a)      EDTA (wersenian dwusodowy; sól sodowo-potasowa kwasu etylenodiaminotetraoctowego; chelaton)związek ten przez łączenie się z jonami waJna^J zapobiega krzepnięciu krwi nie naruszając jej struktury; może być użyty w formie roztworu lub substancji; jedna kropla 10% roztworu EDTA zapobiega krzepnięciu 5ml krwi; krew taka może być przechowywana w lodówce przez 24h;stosuje się zazwyczaj roztwór 4%;
  539. b)      Szczawiany: sodu, potasu, amonu i litu; działają na tej samej zasadzie co EDTA; używa sieje w formie roztworu i substancji; lml 1.2-procentowego szczawianu amonu i 0.8- procentowy szczawian potasu zapobiegają krzepnięciu 10 ml pobranej krwi; 20 mg szczawianu potasu zapobiega krzepnięciu 25ml krwi, związek ten uszkadza krwinki, powodując hemolizę, krew powinna być jak najszybciej poddana analizie;
  540. c)      Cytrynian soda - zapobiega krzepnięciu krwi łącząc się jak poprzednie związki, z jonami wapnia; używa się go w formie 3.8-pi;ocent:owego roztworu, przede wszystkim do mierzenia szybkości opadu krwi; można go także użyć w postaci substancji;
  541. d)      Fluorek, sodu - 1 Ómg fluorku zapobiega krzepnięciu 1 OOml krwi; używa się go w formie bardzo zagęszczonych roztworów lub w substancji; dobrze jest go lekko zwilżyć, stosuje się go przede wszystkim do oznaczania poziomu glukozy (zapobiega jej rozkładowi)
  542. e)      Heray^iHt - antykoagulant biologiczny otrzymany wyciągów wątroby; zapobiega krzepnięciu krwi, blokując konwersję protrombiny w trombinę; strzykawka zwilżona heparyną zapobiega krzepnięciu jej zawartości; heparyna zapobiega krzepnięciu krwi na okres 10-12 godz.; jej -nadmiar w probówce przeszkadza prawidłowemu barwieniu się leukocytów; .
  543. 3       Oznaczanie zawartości hemoglobiny
  544. A)      metoda Sahliego - w środowisku kwaśnym hemoglobina przechodzi w kwaśna hemosyderynę (brązową), jej barwę porównujemy ze wzorcem (hemogłobinometr Sahliego)
  545. B)      metoda cyjanomethemoglobinowa - hemoglobina pod wpływem odczynnika Drabkina ulega przekształceniu w cyjanomethemoglobine (zawartość, gęstość obliczamy fotoelektrycznie - kolorymetr)
  546. C)      oksymetr Spencera - mierzenie poziomu hemoglobiny, na podstawie tlenu zawartego w oksyhemoąlobinie,
  547. Spadek ilości hemoglobiny hipochromemia | Wzrost ilości hemoglobiny - hiperchromcmia
  548. —     niedokrwistość - pokrwotoczna, |      -*■   odwodnienie (biegunka, wymioty.
  549. aplastyczna. z niedoborow,
  550. ■— wzmożona hemoliza
  551. —     choroby zakaźne
  552. —     marskość wątroby
  553. —     niektóre zatrucia Prawidłowa ilość hemoglobiny w g/lOOml:
  554. Kon -8-14
  555. Bydło -8-14 Pies - 12-14 Świnia - 13
  556. Oznaczanie liczby krwinek czerwonych Funkcje erytrdcytów: transport O2 magazyn'\Fe
  557. utrzymywanie ciśnienia osmotycznego przemianylbialkowe (magazynuje aminokwasy)
  558. zawiera enzym przyspieszający rozpad kwasu węglowego (anhydraza węglanowa) absorbują na powierzchni swojej wirusy
  559. 1)      Metoda komorowa - krew rozcieńcza się płynem Hayema (1:100, 1:200) wprowadzamy do komory' o znanej objętości
  560. a)      komora Thoma - obliczamy krwinki w 5 dużych kwadratach, tj. w 80 małych kwadracikach
  561. b)      komora Biirkera - w 20 prostokątach (paskach)
  562. 2)      Metoda kolorymetryczna - krwinki zawieszone w odpowiednim płynie, badanie gęstości optycznej
  563. ; Spadek krwinek = erytropenia (anemia) Wzrost ilości krwinek = erytrocytoza
  564. niedokrwistości: pokrwotoczna, niedotlenienie 
  565. aplastyczna, hemolityczna, niedoborowa  ostre zatrucia 
  566. i - przewodnienie       wodonercze     
  567. ; - późny okres ciąży       torbielowatość nerek 
  568. pasożyty krwi  niewydolność serca i płuc   
  569. zaburzenia endokrynogenne       odwodnienie    
  570.         leczenie kortykosteroidami     
  571.  
  572. Podział .niedokrwistości:
  573. 1.      niedokrwistość pokrwotoczna
  574. -       ostra - spowodowana krwotokiem po urazach, zatruciem, np. dikumarolem, spadek liczby krwinek czerwonych; krwinki prawidłowe pod względem wielkości, kształtu, zabarwienia; trombocytoza, neutrolile - obraz przesunięty w lewo; retikulocytoza;
  575. -       przewlekła - krwawienie z przewodu pokarmowego (kokcydiozy); awitammazy C i K, inwazja pasożytów; duży spadek hemoglobiny, niedobarwliwość erytrocytów (anizo
  576. i       poikilocytoza)
  577. 2       Niedokrwistość aplastyczna
  578. ■     inaczej symptomatyczna, powodowana zaburzeniami w wytwarzaniu ki winek czerwonych (działanie promieni R1 (j, radu 1 innych pierwiastków promieniotwórczych stosowanych ^ lecznictwie), duzy spadek hemoglobiny 
  579. 1       zakażenie - pasożytami Anaplasma sp., IScibesta sp , wirusem NZk. posocznice r i zatrucia - ('u owce, cielęta, świnie; Pb i KO, jad żmii, sulfonamidy, chloramfenikol; c i choroby nowotworowe (rak, mięsak, białaczka) ć> czynniki fizyczne (gwałtowne równice temperatur) ei zatrucia toksynami bakteryjnymi C ’ zerwi e n n i ea= n ad krwistosc:
  580. prawdziwa - czynnik patogenny działa na szpik kośmy, ciągle wytwarzania erytrocytów', brak hamowania erytropoezy
  581. rzekoma - w górach, wytwarzanie wzmożone erytrocytów - rozrzedzone powietrze na wysokościach (sportowcy ćwiczą w górach)
  582. Oznaczanie liczby hem a to kry to w ej
  583. .Heinstokryt. - stosunek objętościowy składników upostaciowanych krwi do osocza w odpowiednich warunkach wirowania!, wyrażony w jednostkach hematokrytowych;
  584. Metoda mikrohernatokrytowa - wirowanie krwi heparynowanej (wyrażane w procentach)
  585. Koń - 35 Krowa - 35 Pies - 45 Świnia -42 Owca - 38
  586. W zrost hematokrytu
  587.  
  588.  
  589. odwodnienie nadkrwistosc pierwotna
  590. -       wzrost objętości krwinek (MCV)
  591. uwodnienie krwi (ciąża)
  592. niedokrwistość
  593. spadek objętości krwinek (MCV)
  594.  
  595.  
  596. wysiłek fizyczny zapalenie otrzewnej
  597. -       choroba oparzeniowa
  598.  
  599.  
  600.  
  601. MOC- Weciwe
  602. ^CV ~   dai&^b^ hvc~>-l»l*a
  603. Wskaźnik barwny (czerwonek rwi n ku wy hematokrytowy. :n<Jeks hemoglobiny) ■
  604. prawidłowy - 0 S5-1.05 (Judzie 1.0), wzrost wskaźnika - NZK. różnicowanie niedokrwistości (nadbarwliwa, niedobarwliwa, mikro.i makrocytemia)
  605. Spadek MCHG+spadek MCV -* przewlekłe krwawienia, niedokrwistość niedoborowa
  606. Spadek MCHC-*-spadek MCH+wzrost MCV - niedokrwistość z retikulocytoza Niezmienne przv niedokrwistości hemolitycznej         
  607. MC; i - w pikogramach (pg)      Wzrost MCH:    
  608. Koń -14        niedokrwistość nadbarwliwa,  
  609. Krowa -14       marskość wątroby    
  610. Pies -22        Spadek MCH:    
  611. Świnia -20     niedokrwistość niedobarwliwa.
  612. Owca -10.5      z niedoboru Fe 
  613. MCHC - milimole (ml)    Wzrost MCHC:   
  614. Koń -3 3       niedokrwistość nadbarwliwa;  
  615. Krowa -30       - . odwodnienie hipertoniczne *
  616. Pies -33        Spadek MCHC:   
  617. Świnia -32     niedokrwistość niedobarwliwa,
  618. Owca -32        zatrucie Pb    
  619.         przewodnienie hipertoniczne; niedokrwistość prosiąt;
  620. MCV - mikrometry sześcienne (umJ)      Wzrost MCV:    
  621. Koń -46        niedobory witamin B12,Co, kwasu
  622. Krowa -50       foliowego;     
  623. Pies -70        niedokrwistość makrocytarna; 
  624. Świnia -32     przewodnienie hipotoniczne;    
  625. Owca -63        niedoczynność tarczycy;      
  626.         marskość wątroby;   
  627.         Spadek MCV‘
  628. niedokrwistość mikrocytama i niedoborowa;    
  629.         odwodnienie hipertoniczne »   
  630.  
  631. Oznaczanie wskaźników czerwonokrwinkowych
  632. Wskaźniki te są pomocne w rozpoznawaniu i różnicowaniu niedokrwistości i odwodnień; Wskaźnik barwny - stosunek zawartości hemoglobiny do liczby krwinek czerwonych (0.85- 1.05, ludzie 1.0);
  633. MCH - średnia zawartość wagowa hemoglobiny w krwince (pikogramy);
  634. MCHC - średnia stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej (w milimolach);
  635. MCV - średnia objętość krwinek czerwonych w pm3;
  636. Obniżenie wszystkich - przewlekle krwawienia, przewlekła niedokrwistość niedoborowa, Oznaczenie liczby retikulocytów
  637. Bez utrwalania, barwienie przyżyciowe błękitem Nilu i błękitem brylanto - krezolowym, Bezjądrzaste formy młodociane krwinek czerwonych z istota siateczkowowlókienkową. prawidłowo 0.2 -2% wszystkich krwinek, u młodych zwierząt jest ich więcej 
  638. Opad krwinek OB (opad Biernackiego) - nieswoisu ock/.\n świadczący o stanic zapalnym ■.V organizmie'.
  639. Szybkość opadania elementów upostaciowanych krwi męki zcpnaccj zależy od właściwości i składu białkowego osocza liczby, kształtu, wielkości erytrocytów równowagi ładunków elektrycznych wysycenia tlenem
  640. równowagi elektrolitycznej i kwasowo-zasadowej zawartości fibrynogenu zdolności erytrocytów do tworzenia skupisk Świadczy o tym. czy w organizmie toczy się jakiś proces zapalny, czy choroba pogłębia się czy jest lepiej; ilościowe oznaczenie elementów upostaciowanych krwinek,
  641. 1.      Metoda Westergrena - pionowe ustawienie pipet
  642. Wynik - konie po 15, 30, 45, 60, 120 minutach, inne po 1,2 godzinach
  643. 2.      Metoda typu "Pronto” •• skośne ustawienie pipet
  644. Skrócenie czasu badania; po 7 minutach (jak po 60 min); po 10 minutach jak po
  645. 120 minutach w metodzie Westergrena;
  646. Wynik   koń    15      min     -       26      mm
  647. 30 min - 66 mm 45 min - 95 mm 60 min - 106 mm 120 min - 126 mm krowa 60 min - 80 mm
  648. 120 min - 150 mm pies 60 min - 4 mm
  649. 120 min - 80 mm
  650. Opad przyspieszony      Opad zwolniony
  651. stany zapalne
  652. niedokrwistość
  653. ciąża
  654. uwodnienie krwi- . nowotwory
  655. leki (morfina, dekstran) dieta bogato białkowa przemęczenie   odwodnienie- zagęszczenie krwi
  656. ochwat
  657. mięśniochwat
  658. tężec
  659.  
  660. Niedokrwistości
  661. 1       podział morfologiczny - zmiany wskaźnika barwnego
  662. a)      Na podstawie ilości hemoglobiny - polichromazja (róznobarwliwość)
  663. 1)      Normobarwliwa WB=: 1 -po ostrych krwotokach -niedokrwistość hemolityczna
  664. 2)      Niedobarwliwa WB<1
  665. -przewlekłe krwotoki (wrzody przewodu pokarmowego)
  666. -niedobory Fe
  667. -działanie czynników infekcyjno - toksycznych
  668. 3,      ) Nadbarwliwa WB>1 -niedokrwistość hemolityczna
  669. -mocznica
  670. ~>)Na podstawie c.lkośei ki winek czerwonych fk.s/UtH •• poikilocyto/.a. wielkość ::nr/.ocytoza)
  671. 1} Normocytova -po ostrych krwotokach -niedokrwistość hemolityczna -zanik utkania erytropoetycznego
  672. 2)      Mikrocytowa -niedobory Fe
  673. -iiiedokrwistośc hemolityczna
  674. 3)      Makrocytowa
  675. -schorzenia toksyczne (mocznica, marskość wątroby)
  676. 1! podział patogenetyczny
  677. 1       ) pokrwotoczne - po utracie krwi
  678. 2.      )       hemolityczne - skutek rozpadu krwinek
  679. 3.      )       niedoborowe - niedobór składników budulcowych; toksyczne hamowanie erytropoezy
  680. 4       ) apiastyczne - zaburzenia w wytwarzaniu erytrocytów   (RTG, pierwiastki
  681. promieniotwórcze)
  682. III podział etiopatogenetyczny
  683. 1.      ) Upośledzenie wytwarzania lub odnowy krwinek (niedobór budulca; zmniejszenie powierzchni krwiotwórczej; upośledzenie czynności narządów krwiotwórczych)
  684. 2       ) Po utracie krwi lub przy wzmożonym rozpadzie krwi (pokrwotoczne; hemolityczne)
  685. Obraz mikroskopowy krwinek czerwonych
  686. Barwienie metoda Pappenheima; oceniamy: kształt, wielkość, zabawienie;
  687. a)      Wielkość
  688. -       izocytoza - (normocytoza), prawidłowa wielkość krwinek makrocytoza - przewaga krwinek dużych rnakrocyty - duże krwinki czerwone
  689. *       megalocyty - bez przejaśnienia; niedobór Bj?; megaloblastyczne niedokrwistości
  690. *       rnakrocyty niemegalocytowe - leptocyty, planocyty; krwinki cienkie; żółtaczka mechaniczna; niedokrwistość z niedoboru Fe
  691. ® retikulocyty - wzmożona erytropoeza; niedojrzałe formy
  692. mikrocytoza - przewaga krwinek małych (mikrocytów)
  693. *       sferocyty - bez przejaśnienia w środku        (u psów)
  694. »      mikrocyty niesferocytowe - mniejsze i   cieńsze od normalnych
  695. anizocytoza - rożna wielkość
  696. b)      Kształt
  697. Poikilocytoza - różny kształt
  698. 8        owalocyty - owalne, fizjologicznie lub niedokrwistość megaloblastyczna
  699. *        schizocyty - (fragmentocyty)- ubytek błony komórkowej, DIC, oparzenia
  700. » tarczowate - hemoglobina strefowo na obwodzie i w środku; niedokrwistość niedoborowa, zółtaczka mechaniczna
  701. 9       akantocyty - jedna lub kilka wypustek   błony komórkowej;     mocznica
  702. ®      echinocyty - różne długości wypustek
  703. 8 drepanocyty - sierpowate, niedokrwistość hemolityczna
  704. i       Barwa
  705. » ortochromazja - prawidłowe, różowo zoile
  706. . oligochromazja (hipochromazja) niedobarwliwosc (anulocyty - niedobór h: zmniejszenie stężenia hemoglobiny, pierśoieniowate)
  707. » hiperchromazja (hiperchromia) - nadbarwliwość (steroidy, rnegalocyty)
  708. » polichromazja (polichromatofilia) - różnobarwiiwość erytroblastoza - w rozmazie prekursory jądrzaste erytrocytów
  709. \ 5 wtręty barwiące się metoda MGG po utrwaleniu
  710. ciałka Howell-Jolly'ego - pozostałości po jądrze erytroblastu; pojedyncze kulki, żółtaczka hemolityczna; ciężkie niedokrwistości
  711. pierścienie Cabota - nitkowate twory pozostałości po błonie jądrowej; niedokrwistość, białaczki, zatrucie ołowiem (Pb)
  712. B)      wtręty barwiące się przyżyciowo fioletem metylowym
  713. -       ciałka Heinza - grudki zdenaturowanej hemoglobiny; zatrucia pestycydami
  714. Pasożyty wewnątrz erytrocytów: Babesia sp.; Jheileria sp., Anaplasma sp Pasożyty pozakrwinkowe : Trypanosoma sp., Sarcocystis sp«.Toxoplasma sp.:
  715. Oznaczanie liczby krwinek białych
  716.  
  717.  
  718. Badanie !uv.!>\ - Itc/cnie krwinek białych w komorze o okieśloncj objętości s       Komora  I iioma - 400 małych kwadracików (25 dużych)
  719. »      Komora  Burkera - 50 średnich kwadracików
  720. $       Komora  1 homa-Nel! - 25 dużych kwadracików
  721. Wzrost liczby leukocytów - leukocytoza Spadek liczby leukocytów - leukopenia
  722. i - stany zapalne       schorzenia narządów krwiotwórczych
  723. i - niedokrwistość pokrwotoczna i     (np. niewydolność szpiku kostnego)
  724. hemolityczna    białaczki aleukemiczne
  725. - wścieklizna  niedokrwistość aplastyczna
  726. nowotwory       choroby zakaźne (gruźlica, nosacizna)
  727. - ropowica      wyniszczenie
  728. - mocznica, cukrzyca    wstrząs anafilaktyczny
  729. - oparzenia     zatrucia sulfonamidami, antybiotykami,
  730. - kwasica cukrzycowa    związkami chemicznymi
  731. i - infekcje bakteryjne promieniowanie jonizujące
  732. ■ - zatrucia Pb, Hg  
  733. | - stres (neutrofilia)
  734. Fizjologicznie(psy) :  
  735. i - leukocytoza trawienna" (neutrofilia)       
  736. - młode zwierzęta    
  737. ; - ostatni okres ciąży      
  738. (dojrzałe -L neutropenia = niewydolność szpiku dojrzałe + neutrofilia (leukocytoza)= wydolność szpiku)
  739.  
  740. Oznaczanie obrazu biąłokrwinkowego (leukogramu)
  741. Barwienie metoda Giemsy - roztwór utrwalamy alkoholem metylowym)©
  742. -       Barwienie mefpda        Pappenheima - utrwalenie        przez   wysuszenie      (barwniki May-
  743. Grunwalda i Gtemsy)
  744. W przebiegu chorób zakaźnych
  745. 1.      Hipergranulocytoza obojętnochłonna -  pierwszy okres  choroby (walka
  746. organizmu)
  747. 2       Monocytoza      - następny etap (przełom)
  748. 3.      Limfocytoza     - końcowy etap:        mobilizacja     immunoglobulin, zjawiska
  749. reperacyjne Do oceny wydolności obronnej służą:
  750. 1.      Wskaźnik białokrwinkowy - stosunek granulocytów do agranulocytów
  751. 2.      Wskaźnik przesunięcia - określa stosunek granulocytów obojętnochłonnych do postaci młodych (segmentowanych i pałeczkowatych)
  752. Ad.2) przesuniecie obrazu neutrofili:
  753. a)      w lewo - obraz regeneracyjny - przewaga form młodych kosztem dojrzałych, świadczy
  754. o       pobudzeniu i wydolności obronnej układu immunologicznego
  755. b)      w prawo -■ obraz degeneracyjny - przewaga segmentowanych form, ustanie procesów tworzenia
  756. Granulocyty zasadochlonne ok 1% - cytoplazma blada, jądro paleczkowatc, ziarnistości zasadochlonne
  757. Koń I %        Świnie - 1 %
  758. Bydło ■ !%   Owce - 1%
  759. Pies 0'v„
  760. 1
  761. | Granulocyty kwasochłonne - ok 9% -   ądro neikowate, --podzielone, ziarnistości
  762. ;;>krawoczerwonc (u konia jest ich najwięcej) 
  763. Kon. ' - 5%     Owce - 5%
  764. Bydło - 9%     Kozy - 3%
  765. Pies - 6%      
  766. jr « i A .fy  
  767. KAJSbPdlA CM Eozynofilia - wzrost liczby eozynofili     bozynopenia - spadek liczby eozynofili
  768. ! - stany alergiczne    choroby zakaźne
  769. choroby pasożytnicze   stres
  770. choroby śledziony      po leczeniu kortykosleroidarni
  771. UZCz, UZOs (urazowe zapalenie   wzmożona czynność nadnerczy
  772. czepca, urazowe zapalenie osierdzia)   
  773. Po lekach      
  774. Nowotwory      
  775. V\ 7.i osi      ilości baz.otili - prz /lekła niedoki wistosc
  776. •bco^atunkowcgo białka, wyniszczenie , głód
  777. nolityc/.na. po podaniu
  778.  
  779. Granulocyty obojętnochłonne - ok.. 5% - jądra młodych są pałeczkowate. a dojrzałych segmentowane, cytoplazma jMadoróżowa z ziamistościami, cechuje je ruch i fagocytoza;
  780. Neutrofilia     Neutropenia    
  781. fizjologicznie - noworodki i okres      choroby wirusowe,       grzybicze
  782. okołoporodowy  i pierwotmacze 
  783. i - ostre i przewlekle stany zapalne    agranulocytoza 
  784. ! - stres, po wysiłku  zatrucia antybiotykami 
  785. - zatrucia Pb, Hg, Ar   marskość wątroby    
  786. szybko rosnący nowotwór       krzywica       
  787. - niedokrwistość hemolityczna powiększenie śledziony       
  788. krwotoki        choroba popromienna    
  789. martwica        szok   
  790. - mocznica      uszkodzenie szpiku     
  791. -- białaczka szpikowa
  792. gorączka i zatrucia lekami            
  793.  
  794. Limfocyty - ok. 35% - jądra zbite, nerkowate, małe i duże nagojądrzaste, okrągłe; Kon - 35%
  795. Bydło -58%
  796. Pies - 25%
  797. Świnie - 59%
  798. Owce - 62%
  799. Limfocytoza     Limfopenia
  800. fizjologicznie u zwierząt młodych     zaawansowane nowotwory
  801. białaczka limfatyczna  niewydolność nerek, krążenia
  802. nadczynność tarczycy  parwowiroza psow
  803. choroby przewlekle zakaźne     nosówka
  804.         zapalenie wątroby psów
  805.         FIV u kotów
  806.         wzrost stężenia glikokortykosteroidow
  807.  
  808. Monocyty - ok A ^ - j<\tlIĆI phiłowcitc
  809. Koń - 5%       Świnic - 5%
  810. Bydło -4%      Owce -2%
  811. Pics - 5%
  812. Monocytoza
  813. -       fizjologicznie do 10 dnia po porodzie u krów
  814. -       choroby zakaźne (bruceloza, różyca)
  815. -       początek UZOs u bydła (urazowego zapalenia osierdzia)
  816. Średnie wartości białych krwinek:
  817. Bazofilc 1 %
  818. Eozynofile 9%
  819. Ncutrofilc 5%
  820. Limfocyty 35%
  821. Monocyty 5%
  822. Białaczka - rozrost komórek układu biąłokrwinkowego
  823. 1.      białaczka szpikowa - rozrost komórek układu szpikowego (neutrofilowa. cozynofilowa, monocytowa), niedojrzale krwinki białe z czerwonego szpiku (przv hiperieukocytozie)
  824. 2       białaczka limfatyczna - rozrost układu chłonnego - początkowo dotyczy węzłów chłonnych, ślpdziony, grudek chłonnych, przewodu pokarmowego; później utkanie chłonne (łimfocytoza krwi); niedojrzale limfocyty (przy hiperliinfocytozie);
  825. U ptaków dodatkowo erytrołeukoza - bardzo dużo erytrogonii;
  826. Płytki krwi ~ trombocyty Koń - 350 tyś/mm3 Bydło - 300 tyś/mm3
  827. Pies - 300 tyś/mm3            
  828. Trombocytoza (nadpłytkowość) Trombocytopenia (maJopłytkowość)
  829. stany pooperacyjne choroby nowotworowe mięśni ochwat niedotlenienie
  830. krwotoki i niedobory żelaza : - urazy ; - ciąża      - zakażenie wirusowe z uszkodzeniem środbłonka naczyń (pomór, zapalenie wątroby u psów) uszkodzenie szpiku wstrząs anafilaktyczny choroby autoimmunologiczne .
  831.  
  832. Wskaźniki koagulogramu:
  833. ł. Czas krzepnięcia krwi - powstawanie fibryny z fibrynogenu pod wpływem trombiny; (Metoda Leo - White'a - czas od momentu wynaczynienia krwi do chwili jej wykrzepienia w szklanej kapilarze)
  834. Przedłużenie czasu    Skrócenie czasu
  835. Krwotoczność (skazy)  krwotoki
  836. Choroby zakaźne (nosówka, wąglik)    wyniszczenie
  837. Niedokrwistość        po podaniu preparatów zawierających
  838. Zatrucie dikumarolem    Ca, witaminy C i K, oraz środków
  839. Choroby wątroby        zwiększających krzepliwość
  840. po podaniu preparatów  DIC - rozsiane wewnątrznaczyniowe
  841. zmniejszających krzepliwość krwi (4% wykrzepiarne
  842. roztwór wersenianu sodu; szczawian     mięśniochwat porazenny kom
  843. amonu i potasu, wodny roztwór  zapalenie nerek
  844. heparyny. cytrynian dwusodowy,  nic/yt jelit, zaparcia
  845. fluorek sodu)  
  846. 2       Czas krwawienia ■■ czas upływający ud chwil: zranienia skon, do usiania wypływu krwi, miara zdolności wlośniczek do zahamowania krwawienia, za łozy od liczby trombocytów.
  847. Przedłużenie czasu - małopłytkowość; skaza krwotoczna: choioh> wątroby
  848.         Temperatura (°C-)      Liczba oddechów        Liczba tema
  849.         37.5-38.0       8-16    28-42
  850.         37.5-39 0       12 25   36-80
  851.         38.5-39.0       16-30   70-80
  852.         38.0-40.0       15-20   60-80
  853.         37.5-39.3       14-24   60-120
  854.         38.0-39.0       -       -
  855.         -       -       80-240
  856.  
  857. Tabela na pytanie z mikroskopu
  858. Typ     Jądro  Ziarnistości   Rola
  859. Granulocyty
  860. Obojętnochłonne       Pałeczkowate lub segmentowane  Liczne, drobne, fioletowe       Fagocytoza (mikrofagi)] udział w stanach zapalnych
  861. i
  862. i
  863. i
  864. Kwasochłonne   Kształt jak wyżej, lekko przysłonięte       Duże, brunatno-czerwone        Działąnie antyhistaminowe, fagocytoza i zwalczanie pasożytów
  865. zasadochłonne  Kształt jak wyżej, przysłonięte     Duże granatowe Produkcja heparyny i histaminy, walka z alergenami
  866. Agranulocyty
  867. Monocyty        Duże, nerkowate        Niekiedy bardzo drobne ziarnistości    Fagocytoza (makrofagi), prezentacja antygenu, wydzielanie cytokin
  868. Limfocyty       Kuliste lub z małym wcięciem  Mała ilość cytoplazmy, ziarnistości brak   
  869.  
  870.  
  871. 6^0*1 »<.      *       b&ał   csł'Wl'5®     <TSV0\J*&P
  872. (BADANIE UKf ATM POKARMOWEGO'^
  873. 1.      Sposoby badania : cv
  874. <       -       oglądanie
  875. 2       - omacywanie
  876. 3       -       opukiwanie
  877. b - osluchiwanie        ,       .
  878. r - zgłębnikowanie (żołądka i przełyku) —laOa&OvA^
  879. *•    -       punkcje
  880. 2       - u przeżuwaczy badanie treści żwacza
  881. <f - u małych zwierząt badanie RTG, USG i endoskopia
  882. 2.      Schemat badania:
  883. -       ' badanie przyjmowania pokarmu i wody Obserwacja:
  884. @ szybkość chwytania pokarmu ® ilość pobranego pokarmu ® ruchy warg i języka
  885. ® siła i szybkość ruchów żujących i powstające przy tym dźwięki
  886. fŁakiilenie; _
  887. I Zmniejszone łaknienie (anorexia\
  888. » fizjologicznie ® patologicznie
  889. -       choroby przebiegające z gorączką
  890. -       zaburzenia świadomości
  891. -       w schorzeniach bolesnych lub pogarszających samopoczucie
  892. -       w chorobach jamy ustnej, zębów, języka, gardła, przełyku i żołądka Z. _Zmienne łaknienie - wilczy apetyt
  893. -       objawy chorób przewlekłych
  894. -        bolesne schorzenia jamy ustnej lub stawu żuchwowego
  895. -       mechaniczne przeszkody w jamie ustnej, gardle lub przełyku
  896. 5
  897. -       gdy przy zakłóconej sprawności trawienia istnieje większe zapotrzebowanie na substancje odżywcze (cukrzycą, choroby inwazyjne)
  898. -       u zwierząt niedożywionych i samic ciężarnych
  899. gdy ustrój zwierzęcia nie jest w stanie przyswajać składników pokarmowych (nieżyt jelit, niewydolność trzustki) ii. Łaknienie spaczone (parorexia) - zwierzę zjada ciała i substancje nie nadające się do spożycia lub liże je karma niepełnowartościowa niedobory związków mineralnych - wapń, fosfor
  900. stany nieżytowe żołądka i jelit (konie liżą metalowe części żłobu lub dyszla, ściany stajni, psy jedzą trawę), tzw. gcistroenteritis
  901. choroby OUN - wścieklizna - występują zaburzenia w odczuciu smakowym, w instynkcie przyjmowania pokarmu (psy zjadają kawałki drewna, słomę,
  902. pragnienie
  903. hvxy^ievtrg^_-_ ;
  904. Zależy od : zawartości wody w karmie, pory roku, temperatury otoczenia, wysiłku fizycznego - poty, od mleczności
  905. Zmniejszone pragnienie (adipsia)
  906. -        występuje ze zmniejszonym łaknieniem
  907. -        w ciężkim przebiegu niektórych chorób : nieżyt żołądka i jelit, zaburzenia świadomości
  908. Wzmożone pragnienie (polydipsia)
  909. i -     podawanie suchej karmy
  910. *-      biegunki _ I odwodnłenie
  911. i ~     częste wymioty J
  912. znaczna utrata krwi «■-      nagromadzenie dużej ilości wysięku
  913. U» wielomocz (poliuria)        j
  914. ® u psów wywołany marskością nerek
  915. •     u koni spowodowany nieodpowiednim żywieniem moczówka prosta (diabetes insipiduś) u koni, może wypić 150 1 wody/dobę t- płyn w jamie opłucnej łub otrzewnowej i -       cukrzyca, występuje przy tym kwasica
  916. ~ ropomacicze (endometritis) u suki, syndrom kikuta macicy - zaburzenia na osi podwgórzowo-przysadkowej M - marskość nerek - zaburzenia w filtracji
  917. i
  918. W organizmie są dwa zbiorniki wody; woda ektracelułarna (pozakomórkowa) i woda w komórce. Najłatwiej jest tracona woda pozakomórkowa.
  919. Utrudnione pobieranie pokarmu : ,,v':
  920. 4       - choroby OUN : zapalenie mózgu i opon mózgowych, nowotwory, choroba boraaska (odmiana zapalenia mózgu, występuje u przeżuwaczy)
  921. Z -     urazy jamy ustnej - zapalenie bł. śluz., dziąseł, paradentoza
  922. 3       -       bolesność dziąseł i zębów - kamień nazębny
  923. 17 - porażenie nerwu trójdzielnego - najczęściej jednostronne - zaburzenia smakowe
  924. ^ - tężec (trismuś) - skurcz mm. żwaczowych, szczękościsk,
  925. P -     konie - nieprawidłowe ścieranie się zębów
  926. 1 -     bóle mięśni karku i szyi - spondyloza
  927. V -     obecność ciała obcego
  928. $ -     stwardnienie języka -promienica
  929. Ąf> -  stany zapalne lub zwichnięcie żuchwy
  930. AA -    brak węchu łub wady wzrokowe 1 f>
  931. Silna - ułatwia formowanie kęsa, zawiera amyłazę ślinową, która nadaje odpowiednie pH i (I ja/ zapoczątkowuje trawienie węglowodanów Zmniejszenie ilości: odwodnienie, przewlekłe choroby z wysoką gorączką Śllnotok : zapalenie j. ustnej, migdałów, gardła i krtani, porażenie przełyku, zapalenie ślinianek - głównie przyusznej (parotidis), choroby OUN
  932.  
  933.  
  934.  
  935.  
  936.  
  937.  
  938.  
  939. fŻiicie zwolnionej- powierzchowne ciała obce w jamie ustnej
  940. -       zapalenie jamy ustnej (surowicze, gmdkowe)
  941. -        zapalenie reumatyczne mm. twarzy
  942. -        bolesność i nieprawidłowe ścieranie się zębów
  943. -       wrzód języka u bydła (promienica języka powodowana przez grzyby) -rozrost tk. łącznej, język powiększony
  944. zwierzęta przeżuwają ale nie mają kęsów w j. ustnej
  945. powodowana przez wirus, na powierzchni dziąseł, bł śluz. j. ustnej powstają pęcherzyki, które pękają tworząc nadżerki. Powstaje duża bolesność
  946. choroby OUN - wścieklizna, nosówka, zapalenie mózgu i rdz. kręgowego
  947. -       ciała obce między zębami
  948. -       zaburzenia świadomości askanie
  949. -        objaw prawidłowy tylko u świni (mają bardzo długą j. ustną)
  950. -        zapalenie ślinianek - nadprodukcja śliny - choroba Żabka u koni dotyczy ślinianki podjęzykowej
  951. -       pryszczyca
  952. zapalenie gardła 1 Niemożność połykania śliny
  953. -       tężec
  954. .Utrudnione pobieranie płynów:
  955. zmniejszona ruchliwość języka u mięsożernych (porażenie, uwięźnięcie, , obrzęk)
  956. niedomykanie się warg (porażenie m. twarzowego)
  957. Utrudnione połykanie (dysphagia) :
  958. zapalenie gardła i krtani (psy i koty - zakaźne zapalenie górnych dróg odd., katar koci)
  959. -       zasionienie np. u przeżuwaczy burakami -zatrzymanie kęsa w przełyku - niedrożność - brak odbijania gazów - ostre wzdęcie
  960. -       zołzy u koni - ropne zapalenie węzłów chłonnych podżuchwowych uniemożliwiające połykanie
  961. Zaburzeniem w połykaniu iest obfite wracanie przez nozdrza wypitej wody i pobranej karmy zmieszanej ze śliną (regurgitatió) , Zjawisko to występuje najczęściej u koni - wskazuje to na dużą bolesność i występuje przy ;
  962. ® ciężkich zapaleniach gardła ® zołzach ® wybrocznicy v ® ciałach obcych w gardle ® wągliku u świń
  963. Objawy:
  964. ślinotok       ,
  965. _       V
  966. —     lóow $
  967. —     fcffr im
  968.  
  969.  
  970.  
  971.  
  972.  
  973.  
  974.  
  975.  
  976.  
  977.  
  978.  
  979.  
  980.  
  981.  
  982.  
  983.  
  984.  
  985.  
  986.  
  987.  
  988.  
  989. X. niestrawności wtórne, powstające na skutek zaburzeń w funkcjonowaniu przedżolądków
  990. 4d i a) Kwasica (<acidosis ruminis) - stan w żwaczu, kiedy na sutek zaburzeń w florze bakteryjnej
  991. dochodzi do nadmiernego rozwoju bakterii Lactobacillus, które t        produkują      kwas    mlekowy.        Do schorzenia tego dochodzi, gdy dieta jest za
  992. bardzo zasobna w węglowodany.
  993. pH treści żwacza gwałtownie spada (3-4), giną wszystkie inne bakterie. Dochodzi do stanu zapalnego i ograniczenia kurczliwości żwacza. Poza tym wzrost ciśnienia osmotycznego - płyny przechodzą do żwacza - rozwodnienie treści a odwodnienie organizmu.
  994. | Q     Zasadowica (<alkalosis ruminis) ~ wiąże się z nadprodukcją amoniaku w żwaczu. Źródłem
  995. jest pasza, ze zbyt dużym dodatkiem mocznika.
  996. Ą iwOŁOw'1^
  997. Odbijanie gazów (emctaiio.. ructusl
  998. (20-40 X na h), upośledzenia, aż do całkowitego zniesienia :
  999. -• wzdęcia
  1000. przeładowania żwacza
  1001. -       zadławienia
  1002. —      MOfS,U !AXL
  1003. UL      fwzdec ie żwacza (meleorismus ruminis) j
  1004. *       wzdęcie ostre - grubobańkowe (tymphania aa/ta) - gaz nad treścią żwacza ® wzdęcie drobnobańkowe - gdy gaz wchodzi w pokarm
  1005. Wzdęcia są następstwem nadprodukcji gazów i zakłóceń w akcie odbijania gazów. Lucerna i koniczyna mają zbyt mało włóknika i nie podrażniają śluzówki do odbijania.
  1006. Przeładowanie żwacza - występuje często w oborach przy chowie zimowym. Żwacz
  1007. nieczynny, przeładowany treścią. Trzeba wykonać n/menoiomię
  1008. -       usunięcie treści żwacza.
  1009. Urazowe zapalenie czepca - ciało obce dostaje się do czepca, przebija śluzówkę - powstaje
  1010. reakcja bólowa.
  1011. Zapalenie i zatkanie ksiąg ~ zaburzenia w transporcie treści przez księgi, substancje
  1012. drażniące powodują zapalenie.
  1013. Stany zapalne wątroby i jelit - FSM - syndrom tłustej krowy
  1014. Ketoza - zaburzenia przemiany węglowodanowej i tłuszczowej, zaburzenia cyklu Krebsa - deficyt szczawiooctanu - brak uczynnienia CoA - aceton i B-hydroksymaśłan - zaburzenia przedżołądków i wątroby Porażenie poporodowe - zaburzenia makroelementów i tężyczka Zapalenie otrzewnej - u bydła ogniskowe, reakcja bólowa Choroby zakaźne - np., pryszczyca Gorączka
  1015. Zapalenie i skręt trawieńca - występuje na podłożu syndromu Hofflunda, a ten na skutek urazowego zapalenia czepca. —
  1016. . uiode kaw i>'W eJkkwĄ
  1017. A# i^vJe
  1018. Biegunka (dlarrhoea)J   k
  1019.                         %
  1020.         Biegunki
  1021. infekcyjne             
  1022. cMsOydcPcU      fvl
  1023. BAKTERYJNE E. Coli Salmonella. Campylobacier
  1024. WIRUSOWE
  1025.  
  1026.  
  1027.  
  1028.  
  1029.  
  1030.  
  1031.  
  1032.  
  1033.  
  1034.  
  1035.  
  1036.  
  1037.  
  1038.  
  1039.  
  1040.  
  1041. ^01
  1042. —C 3^vhm2^^u(/20b     cdbvbu& -'ZkJbCfl       f yQMT?<x/<3u&*i<&'
  1043. Biegunka sekrecyjna     0       .
  1044. Główną przyczyną są bakterie z gr. E. Coli. Pałeczki działają poprzez wydzielanie enterotoksyn. Wzrasta sekrecja do światła jelita, wyrównując ciśnienie osmotyczne. , ,//
  1045. Z. UęM-^ćp0 ^ ©*ye/ak CwjJ^s^ U,i
  1046. Biegunka osmotyczna     ZIMSJM  „ uveJcr£/Q  C^^ro^^fWoJf „
  1047. Główną przyczyną są wirusy niszczące nabłonek enterocytów w j. biodrowym i czczym.      r u o.  -
  1048. Następuje zwiększony podział kom. w kryptach, jednak kom. są za młode i nie ma procesu trawienia dicukrów. W konsekwencji dochodzi do atrofii kosmków, zaburzenia funkcji trawiennych i absorpcyjnych. Koncentracja w jelitach oligosacharydów, peptydów i amkw. powoduje wzrost osmolamości -* napływ wody. r       /       ,r      |VI     /
  1049. OVUb)P - U« Z ty       \       H/CcOf  ćr'
  1050. Kliniczne następstwa odwodnienia organizmu ;   sini.
  1051. Zależności (spadek):  jpO, c-v(i /tQ 4zXlj ifaOfP J
  1052. Płyny pozakomórkowe -*• objętość osocza ciśnienie krwi -* sekrecja nerek, tkankowy przepływ krwi -* przemiana beztlenowa -+ kwasica (wymiana K+ O H+ przez błony kom.)
  1053. -* hyperkalemia, śmierć.
  1054. + ^ nefryt
  1055. I       l/J     ’     •
  1056. Zaburzeniazewnątrzwydzielnicze trzustki        (Q      O.      j       ^       ria     ^
  1057. U prosiąt przy odsądzeniu - pod wpływem stresu — 2-3 tyg.
  1058. U psów młodych (8-9 miesięcy)        -
  1059. 2       i o! OM &QO * OlPJ cTs-^
  1060. tgU     ^O(M    ^       t       6oJu
  1061. Wrodzony brak disacharydazy     £ ML   &       ^ojc^ą
  1062. biegunki sekrecyjne
  1063. i       k/) r-un /-> ro ^^ 1    '
  1064. biegunki osmotyczne prowadzi do odwodnienia
  1065. < HoutfCL       ‘‘
  1066. ,       \|      *       f       &>**&,  c*      ;a,ua,
  1067. ^Wymioty (ymnitwi)\ %   ^
  1068. Poprzedzone mdłościami (nausea)       7       -^7^
  1069. niepokój
  1070. -       przestępowanie z nogi na nogę
  1071. -       wyciąganie głowy
  1072. -       poruszanie językiem ślinienie się
  1073. -       puste żucie
  1074. •• głębokie wdechy Mają znaczenie diagnostyczne u mięsożernych, u reszty występują rzadko.
  1075. U koni w przypadku pęknięcia żołądka - wymioty przez nos.
  1076. Wymioty krwawe (haematemesis; vomitus cruenlus)
  1077. ciężkie zapalenie żołądka wskutek silnego urazu lub przez zranienie przez ciało obce
  1078. -       przy skazach krwotocznych, nosówce, pomoże świń.
  1079. Ruchy wymiotne :        U^l/dj  w
  1080. joi42tw u ! pT^wt, i *c,7oa&o
  1081. ' k,ki<3sfjO -feźonc^;
  1082. 6
  1083. «ł
  1084.  
  1085.  
  1086.  
  1087.  
  1088.  
  1089.  
  1090.  
  1091.  
  1092.  
  1093.  
  1094.  
  1095.  
  1096.  
  1097.  
  1098.  
  1099.  
  1100.  
  1101.  
  1102.  
  1103.  
  1104.  
  1105.  
  1106.  
  1107.  
  1108.  
  1109.  
  1110.  
  1111.  
  1112.  
  1113.  
  1114.  
  1115.  
  1116.  
  1117.  
  1118.  
  1119.  
  1120.  
  1121.  
  1122.  
  1123.  
  1124.  
  1125.  
  1126.  
  1127.  
  1128.  
  1129.  
  1130.  
  1131. \AJO\C
  1132. , c^ao^i ©* ■:
  1133. Podział wymiotów ze względu na wiek :        „     rJ      ^       i
  1134. •     wymioty u młodych      vO\A/\  (-      '•    1,
  1135. ® wymioty u dojrzałych » wymioty u starszych
  1136. Krztuszenie się (yomituratió)
  1137. Domieszki w wymiocinach:
  1138. -       t żółć - przy pustym żołądku
  1139. -       z krew - wymioty krwawe (haematemesis)
  1140. -       s kał - wymioty kałowe ( miserere)
  1141. -       v, robaki - glisty, tasiemce
  1142. -       r ciała obce
  1143. -       (, śluz (zapalenie migdałków)
  1144. Wymioty ostre
  1145. Ostre zapalenie żołądka i jelit (gastroenteritis)
  1146. -       na tle infekcyjnym - przy nosówce
  1147. -       sporadycznie, uporczywie pochodzenia wirusowego - parwowiroza, koronawiroza.
  1148. Systemowe choroby infekcyjne
  1149. -       bakteryjne - leptospiroza, salmonelloza, kamphylobakteriozą, dodatkowo występują
  1150. biegunki
  1151. » wirusowe - nosówka, parwowiroza, koronawiroza (głównie u młodych zwierząt)
  1152. -       pasożytnicze
  1153. Gwałtowna zmiana karmy.
  1154. Związki toksyczne (glikol, metale ciężkie, środki myjące, herbicydy).
  1155. Leki - aspiryna, fenylobutazol, ibuprofen, kortykoidy.
  1156. Rośliny.
  1157. Ciała obce.
  1158. Pokarm zepsuty, zainfekowany, odpadki.
  1159. Krwotoczne zapalenie żołądka i jelit
  1160. -       ostre wymioty z biegunką krwotoczną
  1161. -• wywołują bakterie z rodziny Cłostridium
  1162. -        występuj ą u p sów ras miniaturowych
  1163. -       są objawem reakcji anafilaktycznej na toksyny bakteryjne odwodnienie
  1164. -       niewydolność nerek
  1165. -       przednerkowa oligouria
  1166. Niedrożność i zamknięcie światła jelit:
  1167. -       guzy lub silny stan zapalny     ściany jelit
  1168. -       gnilny zapach z domieszką      żółci
  1169. Ostre zapalenie trzustki :
  1170. bardzo gwałtowny przebieg
  1171. taidne do rozpoznania z objawami mylącymi
  1172. silna bolesność zogniskowana w odcinku piersiowym kręgosłupa _ (ok^łopatki)        "1.,:
  1173. -       sźybka autoliza trzustki
  1174. Ostre zapalenie i niewydolność wątroby :
  1175. -       choroby zakaźne (leptospiroza)
  1176. -       zatrucia
  1177. -       guzy zwłóknienie
  1178. -       marskość
  1179. -       zespolenie wrotno-oboczne
  1180. Ostra niewydolność nerek:
  1181. -       kwasica
  1182. Ostra niewydolność cewki moczowej :
  1183. -       kamienie
  1184. -       guzy
  1185. Ropomacicze:
  1186. Wymioty są rezultatem endotoksyemii związanej z zespołem poliurii-polidypsji.
  1187. Cukrzycowa kwasica metaboliczna:
  1188. -       kwasica metaboliczna
  1189. Choroba Adisona -» niedoczynność nadnerczy.
  1190. Zaburzenia przedsionkowe związane z chorobą lokomocyjną.
  1191. Choroby układu nerwowego, wirusowe zapalenie opon mózgowych i mózgu.
  1192. Wviniotv przewlekle
  1193. Zwierzęta młode:
  1194. » pasożyty w układzie żołądkowo - jelitowym
  1195. -       niedrożność jelit (ciała obce, guzy)
  1196. -       przewlekłe zapalenie żołądka i jelit
  1197. -       ciała obce
  1198. -       niewydolność nadnerczy
  1199. Zwierzęta dojrzałe:
  1200. -       pasożyty
  1201. -       zapalenie trzustki
  1202. -       przewlekłe zapalenie żołądka
  1203. -       guzy żołądkowe i j. cienkiego, niewydolność nadnerczy
  1204. -       zaburzenia narządów j. brzusznej (zapalenie otrzewnej, prostaty, ropomacicze) cukrzyca
  1205. -       zaburzenia OUN - urazy i zapalenie mózgu (encelophalitis)
  1206. -       choroby nerek - mocznica
  1207. Zwierzęta stare :
  1208. -       mocznica
  1209. -       guzy żołądka i j. cienkiego błędy dietetyczne
  1210. -       zapalenie trzustki
  1211. -       przewlekłe zapalenie żołądka
  1212. -       wrzody żołądka (krew w kale) zaburzenia narządów j. brzusznej
  1213. -       kamica ketonowa
  1214. -       choroby nerek
  1215. -       zaburzenia OUN
  1216. Choroba Iokomocyjna (transportowa) - wymioty ośrodkowe
  1217. -       występują najczęściej u młodych zwierząt
  1218. -       zwierzę w trakcie przejazdu samochodem odbiera zmysłami bodźce środowiska zewn., gromadzi je w pamięci (ośrodki podkorowe), następnym razem kolejne bodźce są porównywane z zapamiętanymi, następuje kumulacja wrażeń co w efekcie przyczynia się do wysłania sygnału nerwowego do receptorów histaminowych -►pobudzenie ośrodka wymiotnego.
  1219. Środki sedacyjne - uspokajające, ograniczające świadomość ośrodków podkorowych (relanium, hydroksyzyna).
  1220. Charakter wymiocin :
  1221. -       gęsta, papkowata masa o kwaśnym zapachu wymioty jednorazowe
  1222. -       gęsty śluz, z domieszką żółci łub krwi -* wymioty uporczywe przy pustym żołądku
  1223. -       charakter fekalii, koloru brunatnego lub szarożółtego -* niedrożność] grubego
  1224. -       konsystencja płynna o odczynie zasadowym -* niedrożność j. cienkiego
  1225.  
  1226.  
  1227. (BADANIE JAMY USTNEJ j
  1228. Badanie :       '                                      
  1229. -       oglądanie
  1230. « stan warg i szczek ® prawidłowość zamknięcia szpary ustnej ® ślinienie « świąd
  1231. @ po     ruchy wargami
  1232. -       omacywanie
  1233. Badanie i
  1234. szparę ustną wargi
  1235. przedsionek j. ustnej j. ustną właściwą zęby język
  1236. Zapach :
  1237. charakterystyczny dla gatunku
  1238. -       patologiczny - nieprzyjemny zapach z ust {fetor ex ore)
  1239. + gnilny - zmiany nekrotyczne, ciała obce, zgorzel płuc {gangrena jmlmonum), paradentoza
  1240. + moczy - mocznica, ostra niewydolność nerek
  1241. + acetonu - ketoza u przeżuwaczy, cukrzyca u wszystko i mięsożernych + trupi - w leptospinozie psów i dyfterii prosiąt
  1242. Paradentoza - zmiany w przyzębiu u mięsożernych, spowodowane odkładaniem się płytki nazębnej, kamienia nazębnego, namnażaniem pierwotniaków, co w konsekwencji powoduje nieprzyjemny zapach. Żywienie zwierząt odpowiednią karmą i dbanie o higienę j. ustnej zapobiega odkładaniu się płytki nazębnej. Leczenie poprzez : mechaniczne usunięcie kamienia, dezynfekcje przy użyciu metronidazolu, stosowaniu profilaktyki (gryzaki, kości, pasty).
  1243. ® szpara ustna
  1244. u zwierząt zdrowych szpara jest zamknięta, wyjątek stanowią dogi i spaniele
  1245. NIEPRAWIDŁOWOŚCI
  1246. » zwiększenie napięcia warg
  1247. -       tężec
  1248. -       zapalenie mózgu u koni
  1249. -       acetonemia u bydła
  1250. ® opadnięcie wargi dolnej
  1251. -       fizjologicznie u starych koni
  1252. -       utrata przytomności
  1253. -       odwodnienie organizmu
  1254. -       choroby morzyskowe u koni.
  1255. ® niedomknięcie jamy ustnej i szpary ustnej
  1256. -       wścieklizna
  1257. -       zwichnięcie stawu żuchwowego
  1258. » ciała obce
  1259. -       krzywi&m
  1260. » zapalenie ślinianek
  1261. -       obrzęk języka
  1262. (żabka - ranula, zapalenie ślinianek podjęzykowych)
  1263. •     opadanie żudiwy
  1264. -       pierwszy objaw wścieklizny
  1265. -- porażenie n. trójdzielnego lub twarzowego (przeważnie jednostronnie)
  1266. Zmiany w obrębie śluzówki warg i policzków oraz jamy ustnej ® wykwity na wargach
  1267. ~ pęcherzyki pryszczyca - wirus specyficzny gatunkowo, nieszkodliwy dla ludzi
  1268. -       krosty ospa - wyst. głównie w krajach o ciepłym klimacie, np. u owiec
  1269. owrzodzenia, blizny gwiazdkowate -+ nosacizna - zapalenie naczyń chłonnych u koni
  1270. yjs-isjAok ( s/lgJóOWj -
  1271. y]iQjk%uQc ^(^£.1/ Ls\c)eMs2iA&'       \ u&dU k-MCl/o^f
  1272. U^> ) (P^j U&Kcj ^ do}Q ^ce (I  “     V
  1273. skaleczenia, rany, otarcia naloty na wargach liszaj strzygący
  1274. ® obrzęk warg <^«Sp  w\ięĄókkć>ol        ysucITb I       •KA^JO^J      ^       ^ytjzcl ici,
  1275. zapalenie mózgu u kom  ^oo     •     <groin» (      {^mledtC        u-^,0
  1276. ,       .. e£U 1
  1277. zapalenie śluzówki j. ustnej (stomatitis)
  1278. reakcje uczuleniowe -♦ alergie poszczepiennc, reakcje na środki farmakologiczne - penicylina, amoksycyłina, wodorotlenek glinu.
  1279.  
  1280.  
  1281.  
  1282. * WJO^O^ "/o    tAyodwcfsi/wę,
  1283. odwodnienie organizmu   <       ^cJho   U~j io l4tClQ&jUvoi'(
  1284. przewlekłe choroby z gorączką        K>.     jCM     (/      7       p\/0^ '-a/ToiyVSl
  1285. ślinienie się (ptyalismuś)   ^JuZoytfWW      "       '       '
  1286. )do <&- _       _       _       (
  1287. zapalenie migdałków, gardła, krtani
  1288. ^ fbd&r j
  1289. porażenie przełyku    ^
  1290. zapalenie ślinianek (u psa przyusznej) I       QvOy^</D\y€.  J-      ’
  1291. ciała obce w iamie ustnei i nrzełvku  -7      '       A       l'
  1292. ciała obce w jamie ustnej i przełyku  '       {j~'    '       (
  1293. choroby PUN (ślinotok - objawy wyst. przy wściekliźnie)
  1294. Ślina zapewnia wilgotność śluzówki, zawiera amylazy (odpowiedzialne za wstępny etap trawienia). Leki działające na. układ parasympatyczny zaburzają wydzielanie śliny.
  1295. JĘZYK
  1296. naloty na języku - serowate, barwy szarej lub brunatnej - stan gorączkowy
  1297. obrzęk języka - ciało obce, uraz, skaleczenia ciałem obcym, zapalenie bl. śluz. j. ustnej w
  1298. przebiegu wąglika, obrzęku złośliwego, szelestnicy, wybrocznicy, uwięźnięcia.
  1299. zgrubienie i stwardnienie - u bydła w promienicy „drewniany język” (sclerosis lingvae)7 w
  1300. safkosporidiozie u koni, czarny język = psia pelagra, niedobór wit. B5
  1301. owrzodzenia ~ pryszczyca, wrzód języka, ciała obce
  1302. skaleczenia - pourazowe
  1303. ZĘBY
  1304. nieprawidłowości zgryzu (karpiowaty, szczupakowaty, nożycowaty) nieprawidłowe ścieranie (zęby hakowate, ostre) - lukowe ścieranie, zgryz falisty, schodkowaty, zgryz ostry, nożycowaty -        zXxAjoo^o IAA- e£,r
  1305. osadzenie (paradentoza, kamień nazębny) (J zapalenie dziąseł brak zębów
  1306. próclinica (caries dentium) - atakuje najczęściej zęby trzonowe u psów i koni szerokie rozstawienie zębów (diastasis) — pdó&w^ wom ^Ąia ^Oh BADANIE GARDŁA  "       \       \       <J
  1307. -       oglądanie - bardzo ważne (deformacja okolicy, obrzęki, powiększenie węzłów chłonnych), z zewn. i z wew.
  1308. omacywanie - stwierdza się bolesność i obrzęk, powiększenie węzłów chłonnych pozagardłowych u bydła (gruźlica, promienica)
  1309. badanie dodatkowe - endoskopia (oglądamy od wewnątrz, u małych zwierząt naciskamy palcem wskazującym na nasadę języka. Można stwierdzić obrzęk, śluz, bolesność migdałów i zmiany 
  1310. chorobowe łuków podniebiennych. Objawami są niechęć do pobierania pokarmu, wymioty, ciągle przełykanie, zaleganie białego, ciągiiwego, gęstego śluzu.
  1311. Przy badaniu endoskopowym można stwierdzić zmiany chorobowe na łukach podniebiennych, migdałkach i nozdrzach tyinych.
  1312. BADANIE PRZEŁYKU
  1313. oglądanie - stwierdzić można rozszerzenia przełyku i uchyłki przełyku omacywanie - bolesność
  1314. badania dodatkowe - RTG (z kontrastem - roztrzeń, zachyłki przełyku, rozszerzenie przełyku), zgłębnikowanie (badanie drożności przełyku).
  1315. Drożność przełyku badamy przez zgłębnikowanie (nosowo-żołądkowe) - drożność przełyku, u psów można przez j. ustną (przy zastosowaniu pewnych ochraniaczy przeciw przygryzeniowych). Często dochodzi do niedrożności przełyku spowodowanych zadławieniem w części piersiowej lub szyjnej. Prowadzi to do powstania wzdęcia. W miarę możliwie szybkim czasie należy usunąć przyczynę. U bydła - zgłębnikujemy przez j. ustną ale często zdarza się nie trafić do przełyku. U koni sondujemy przez nos.
  1316. BADANIE POWŁOK BRZUSZNYCH I BRZUCHA CZ. OGÓLNA
  1317. BADANIE: - oglądanie
  1318. -       omacywanie
  1319. -       opukiwanie
  1320. -       osłuchiwanie
  1321. -       zgłębnikowanie żołądka i żwacza
  1322. -       badania dodatkowe - RTG, endoskopią biopsja narządów, nakłucia do j. otrzewnowej i badanie płynu.
  1323. Oglądanie:
  1324. Określa się objętość i kształt brzucha, dolną linię brzucha, okolicę biodrową U koni i przeżuwaczy ogląda się doły słabiznowe :
  1325. «u zwierząt niedożywionych i wychudzonych doły słabiznowe są zapadnięte, brzuch o małej objętości, linia brzucha podciągnięta ku górze
  1326. -       u zwierząt dobrze odżywionych (bydło), lewy dół uwypuklony pizez worek żwacza, u małych zwierząt (psy, koty), brzuch jest dobrze zaokrąglony, u samic ciężarnych i wieloródek (nawet w okresach międzyciążowych) brzuch powiększony i nieco obwisły.
  1327. Powiększanie objętości brzucha:
  1328. Patologicznie
  1329. L obecność znacznej ilości płynu w j. otrzewnowej (wodobrzusze -- ascites), gł. u zw. mięs.
  1330. 2.      powiększenie wątroby - obrzęk, przerost, guzy nowotworowe, u zwierząt mięsożernych - powiększone podbrzusze, klatka pierś, kształtu faskowatego
  1331. 3.      przeładowanie lub wzdęcie (meteorismus) żol. i j. - uwypuklenie przedniej i środk. cz. brzucha
  1332. 4.      powiększenie objętości pęcherza moczowego - ropomacicze, powiększenie w okolicy środkowej (kamica, syndrom urologiczny u kotów, niedrożność cewki moczowej)
  1333. 5.      powiększone węzły chłonne trzewne - (u bydła białaczka, gruźlica), nowotwory' wątroby, śledziony, krezki, u mięsożernych powiększenie brzucha nierównomierne
  1334. 6.      miejscowe powiększenie brzucha - obrzęk zastoino wy (na terenie krezki), zapalny obrzęk pępowinowy (na skutek infekcji), przepuklina pępkowa - u prosiąt, szczeniąt i kociąt)
  1335. Zmniejszenie objętości brzucha :
  1336. 1.      trwały skurcz mięsni - tężec, podkasały brzuch, najbardziej wrażliwe są koniowate; wywołany przez bakterie beztlenowe, występują bardzo rzadko u psów
  1337. 2.      bóle morzyskowe - przy niektórych chorobach morzyskowych, chwilowe przeciążenie brzucha u koni, skręt jelit
  1338. 3.      zwierzęta głodzone - niemożność pobierania pokarmu, brak łaknienia
  1339. 4.      niemożność pobierania pokarmu - choroby j. ustnej i OUN
  1340. 5.      brak apetytu - choroby przewodu pokarmowego
  1341. Zmniejszenie objętości brzucha :
  1342. 1.      trwały skimcz mięsni - tężec, podkasaly brzuch, najbardziej wrażt przez bakterie beztlenowe, wstępują bardzo rzadko u psów
  1343. 2.      bóle morzyskbwe - przy’ niektórych chorobach morzyskowych. chw brzucha u konK skręt jelit
  1344. 3.      zwierzęta głodzone - niemożność pobierania pokarmu, brak laknienń
  1345. 4.      niemożność pobierania pokarmu - choroby j. ustnej i OUN
  1346. 5.      brak apetytu - choroby przewodu pokarmowego
  1347. Omacywanie :
  1348. Zwiększone napięcie powłok brzusznych : wzdęcia żołądka, przedżolądków i jelit bóle morzyskowe i trzewne, zapalenie wątroby ostre zapalenie żołądka i jelit - szczególnie u mięsożernych ciała obce w jelitach
  1349. zapalenie otrzewnej - twardy „drewniany” brzuch; wodobrzusze (ascites) zatrzymanie moczu (retencio urina) - niedrożność pęcherza - koń, mięsożea
  1350. Zmniejszenie napięcia powłok brzusznych :
  1351. -       zwierzęta wychudzone i wyniszczone stany odwodnienia i zwierzęta stare
  1352. Bolesność powłok brzusznych —*■ próby bólowe
  1353. zapalenie otrzewnej, krwotok do jamy otrzewnowej (po urazach) ciała obce
  1354. wgłobienia j. cienkiego ( pies, kot)
  1355. zapalenie trzustki ( pierwszy-' objaw to kulawi zna, proces chorobotwórczy przebieg
  1356. może dojść do martwicy rozplywnej trzustki i do śmierci)
  1357. urazowe zapalenie czepca i osierdzia - ból promieniuje w ok. stawu barkowego -
  1358. kulawi zna, w surowicy poziom amylazy
  1359. obecność miernej ilości płynu
  1360. ropomacicze
  1361. miernie przepełniony pęcherz moczowy pęknięcie żołądka lub pęcherza moczowego Zapalenie otrzewnej najbardziej niebezpieczne u koniowatych (po 5-6 h koń zdycha), u mięsożerny, ma formę ogniskową, u przeżuwaczy nie ma objawów zapalenia otrzewnej.
  1362. Omacywanie u mięsożernYch :
  1363. 1.      przeprowadza się,w pozycji stojącej, oburącz końcami palców - od przodu do tylu
  1364. 2.      za lukiem żebrowym wyczuwamy brzegi wątroby
  1365. bolesność - ostre zapalenie wątroby konsystencja twarda - marskość wątroby guzowatość \
  1366. 3.      ku tyłowi i nieco w dół od wątroby jest śledziona
  1367. powiększenie : splehomegalia, białaczka, niedokrwistość, zatrucia, guzy nowotworowe, na skutek działania niektórych antybiotyków (np. streptomycyna)
  1368. 4.      w części przednio-środkowej brzucha wyczuwalny jest żołądek Określamy :
  1369. •     objętość
  1370. ® stopień wypełnienia
  1371. •     bolesność. - ostre zapalenie żołądka, ciała obce, refleks żo!ądkowo-dwunastniczv ® konsystencję treści pokarmowej
  1372. Skręt żołądka - twór balonowaty, ‘objawy wstrząsu, u młodych psów tuż po obfitym posiłku prz\ dużej ilości ruchu 
  1373. 5       w części środkowo-dolnej brzucha :
  1374. ® i. cienkie - elastyczne i przesuwalne powłoki
  1375. •     i- grube;- mniej elastyczne, wypełnione treścią ciastowatą, w końcowym
  1376. ode. masy kałowe bolesność - stany nieżytowe, niedrożność, wgłobienie jelita, skręt jelita
  1377. Zapalenia swoiste : limfocytame zapaienie jelit, eozynofilne zap. jelit
  1378. Syndrom nadwrażliwości j. grubego : występuje u psów ras małych, powodem jest nadopiekuńczość właścicieli
  1379. Syndrom SIJBO - przerost bakteryjny jelita (clostridinm)
  1380. Wgłobienie - jelito w pewnym miejscu silnie się kurczy, odcinek ten ulega zwężeniu i wsuwa się w zdrową część -* zastój krwi i limfy -* obrzęk -* martwica.
  1381. 6.      w okolicy lędźwiowej, pod kręgami lędźwiowymi są nerki - twory gładkie, niebolesne, lewa nerka zawieszona nieco luźniej, łatwiej wyczuwalna, prawa przesunięta ku przodowi.
  1382. Określamy ;
  1383. •     wielkość
  1384. •     kształt
  1385. ® konsystencję ~ a budowę Nerka mała i twarda - marskość zanikowa
  1386. Powiększenie nerki - wodonercze, guzy nowotworowe, obrzęk nerek, zap. kłębkowe i śródmiąższowe.
  1387. Pasożyt - nerkowiec olbrzymi (dioctophyme rena/e) - samica przez ucisk powoduje zanik istoty rdzennej, w moczy -* jaja
  1388. 7.      w tylnej części j. brzusznej, przy wejściu do j. miednicznęj - pęcherz moczowy
  1389. badamy stopień wypełnienia bolesność - zapalenie, kamica
  1390. wyczuwalne moczowody w stanach powiększenia - kamica nerkowa, ropne zapalenie nerek
  1391. 8.      u samic trzon i rogi macicy
  1392. Opukiwanie :
  1393. Opukiwanie wątroby :
  1394. -       Stłumienie wątrobowe - po stronie lewej i prawej za tylną granicą płuc (7-12
  1395. przestrzeń między żebrowa), przekracza ku tyłowi łuk żebrowy na szer. 1 -3 palców. W iinii środkowej (mostkowej) stłumienie prawe zlewa się z lewym, po stronie lewej od przodu graniczy ze stłumieniem sercowym (po str. lewej 6 pmż., po str. prawej 5 pmż., w okolicy mostka)
  1396. Powiększenie pola stłumienia wątrobowego ;
  1397. © obrzęk; stany zapalne
  1398. ® skrobiawica - odkładanie amyloidu w żyle centralnej zrazika wątrobowego u zwierząt używanych do produkcji surowic, głównie u koni ® gruźlica ® nowotwory ® marskość przerostowa
  1399. Osłuchiwanie - ma małe znaczenie diagnostyczne. Odgłos zależy od stopnia wypełnienia przewodu pokarmowego. Szmer jelitowy, szmer pluskania - obecność płynu (zaburzenia w krążeniu lub chorobach wątroby)
  1400. Badanie przez prostnicę - wskazania : nie oddawanie kału
  1401. zatrzymanie lub utrudnione oddawanie moczu (niedrożna cewka mocz.)
  1402. -       zalegające masy kałowe
  1403. przerost gruczołu krokowego (u starych psów) - o stanach chorobowych rozstrzyga USG. U psów nie ma objawów urologicznych, ale są trudności w oddawaniu kału
  1404. Badanie brzucha u przeżuwaczy Sposoby badania : oglądanie
  1405. liczenie ruchów żwacza
  1406. -       omacywanie opukiwanie osłuchiwanie zgłębnikowanie
  1407. -       nakłucia
  1408. Szmer jelitowy - jest żywszy nad j.    cienkimi,       a       nad grubymi     słabszy i wolniejszy. Brak
  1409. szmerów w danym ode. może oznaczać wgłobienie lub   niedrożność.
  1410. Zwacz
  1411. 1.      Oglądanie - oceniamy stopień wypełnienia żwacza. Wykonujemy patrząc na krowę od tyłu.
  1412. 2.      Liczenie ruchów żwacza - lewa słabizna :
  1413. a)      bydło : 8-15 / 5 min
  1414. b)      kozy, owce : 8-16 / 5 min
  1415. osłabienie, aż do całkowitego zniesienia - atonia żwacza
  1416. •     niestrawność (indigestio)
  1417. •     ostre wzdęcie żwacza *
  1418. ® zwierzęta głodzone
  1419. wzmożenie ruchów żwacza ® silne odbijanie ® niepokój
  1420. •     napady kolek
  1421. •     początkowy okres wzdęcia żwacza
  1422. 3.      Omacywanie żwacza - określamy wypełnienie i konsystencję oraz bolesność
  1423. •     u zwierząt głodnych - zwiotczały i miękki
  1424. » po przyjęciu dużej ilości pokarmu - konsystencja ciastowata, zachowuje śladu po ucisku palcem
  1425. •      wzdęcie żwacza - wypełniony i napięty
  1426. ® przeładowanie żwacza - treść zbita i niekiedy twarda Bolesność żwacza :
  1427. ® zapalenie ścian żwacza
  1428. 5       w części środkowo-dolnej brzucha :
  1429. •     i. cienkie - elastyczne i przesuwalne powłoki
  1430. ® i. grube - mniej elastyczne, wypełnione treścią ciastowatą, w końcowym ode. masy kaiowe bolesność - stany nieżytowe, niedrożność, wgłobienie jelita, skręt jelita
  1431. Zapalenia swoiste : limfocytame zapalenie jelit, eozynofilne zap. jelit
  1432. Syndrom nadwrażliwości j. grubego : występuje u psów ras małych, powodem jest nadopiekuńczość właścicieli
  1433. Syndrom SIBO - przerost bakteryjny jelita (clostridium)
  1434. Wgłobienie - jelito w pewnym miejsca silnie się kurczy, odcinek ten ulega zwężeniu i wsuwa się w zdrową część -* zastój krwi i Iimfy -* obrzęk -*• martwica.
  1435. 6.      w okolicy lędźwiowej, pod kręgami lędźwiowymi są nerki - twory gładkie, niebolesne, lewa nerka zawieszona nieco luźniej, łatwiej wyczuwalna, prawa przesunięta ku przodowi.
  1436. Określamy :
  1437. ® wielkość
  1438. •     kształt
  1439. ® konsystencję"
  1440. •     budowę
  1441. Nerka mała i twarda - marskość zanikowa
  1442. Powiększenie nerki - wodonercze, guzy nowotworowe, obrzęk nerek, zap. kłębkowe i śródmiąższowe.
  1443. Pasożyt - nerkowiec olbrzymi (dioctophyme renale) - samica przez ucisk powoduje zanik istoty rdzennej, w moczy -* jaja
  1444. 7.      w tylnej części j. brzusznej, przy wejściu do j. miednicznej - pęcherz moczowy
  1445. badamy stopień wypełnienia bolesność - zapalenie, kamica
  1446. wyczuwalne moczowody w stanach powiększenia - kamica nerkowa, ropne zapalenie nerek
  1447. 8.      u samic trzon i rogi macicy
  1448. Opukiwanie :
  1449. Opukiwanie wątroby :
  1450. -       Stłumienie wątrobowe - po stronie lewej i prawej za tylną granicą płuc (7-12
  1451. przestrzeń między żebrowa), przekracza ku tyłowi łuk żebrowy na szer. 1-3 palców. W linii środkowej (mostkowej) stłumienie prawe zlewa się z lewym, po stronie lewej od przodu graniczy ze stłumieniem sercowym (po str. lewej 6 pmż., po str. prawej 5 pmż., w okolicy mostka)
  1452. Powiększenie pola stłumienia wątrobowego :
  1453. ® obrzęk; stany zapalne
  1454. ® skrobiawica - odkładanie amyloidu w żyle centralnej zrazika wątrobowego u zwierząt używanych do produkcji surowic, głównie u koni
  1455. •     gruźlica
  1456. ® nowotwory ® marskość przerostowa
  1457. 4       Opukiwanie żwacza (z góry na dół)
  1458. -       Wypuk bębenkowy i jawny - zwierzęta zdrowe Wypuk przytłumiony Wypuk stłumiony
  1459. Wypuk tępy - ostre przeładowanie żwacza Wypuk metaliczny - wzdęcie żwacza
  1460. 5.      Osłuchiwanie żwacza - w lewym dole głodowym wysłuch przypomina trzeszcze. Szmery mogą zanikać przy atonii żwacza, a nasilać gdy ilość ruchów żwacza wzrasta
  1461. 6.      Zgłębnikowanie żwacza - za pomocą sondy elastycznej lub metalowej, służy do :
  1462. pobrania treści żwacza -+ sonda Hauptnera upustu gazów
  1463. wymiany płynnej treści żwacza - gdy dochodzi do obumarcia flory bakteryjnej dolewa się płyn ze żwacza krowy zdrowej podawanie leków U zdrowej krowy NIE da się wbić trokara !!!
  1464. 7.      Nakłucie - trokarowania żwacza : lewy dół głodowy za ostatnim żebrem w połowie odległości od guza biodrowego, kierunek nakłucia igły w kierunku przeciwległego, prawego wyrostka łokciowego. Ma większe znaczenie przy wzdęciu grubobańkowym, bo przy drobnobańkowym pienista treść żwacza może zatkać trokar, ale tą drogą bardzo łatwo podać lekk Preparaty silikonowe zwiększają napięcie powierzchniowe, „uwięzione” banieczki gazu pękają i gaz wydostaje się na zewn. Miejsce trzeba wystrzyc, zdezynfekować. Kierunek : przednio-dołny.
  1465. Czepiec
  1466. Badanie utrudnione ze wzg. na położenie w kopule przepony w okolicy chrząstki
  1467. mieczykowatej.
  1468. Choroby czepca uzewnętrzniają się przez reakcję bółową.
  1469. Próby bólowe :
  1470. ucisk pięścią w okolicy mostka mieczykowatego — stajemy z lewej strony zwierzęcia, łokieć oparty o kolano, pięścią uciskamy okolicę chrząstki mieczykowatej, naciskamy i gwałtownie puszczamy. Przy bólu słyszymy lekkie stęknięcie krowy
  1471. -- chwytanie skóry w fałd w okolicy kłębu - ma na celu zwiększenie nacisku na dolną część brzucha i wywołanie reakcji. Zwierzę odruchowo wygina grzbiet ku dołowi - zwiększony nacisk na czepiec -* stęknięcie próba drążkowa (Goetzego) - chwytamy za drążek dł. 2 m. Duże osoby stają tyłem do głowy i równocześnie unoszą drążki i opuszczają w odstępach co 5 min. aż do okolicy pępkowej próba Kalchschmidta - wykorzystuje tzw. strefy bólowe (skórne). Fonendoskop przykładamy do krtani lub tchawicy, wsłuchujemy się w fazę wdechu i wydechu. Na szczycie wdechu dotykamy palcami włosy w okolicy kłębu.
  1472. Przeczulica - wstrzymanie oddechu i lekkie stęknięcie
  1473. sprowadzenie zwierzęcia po pochyłości - przy zapaleniu czepca krowa idzie niechętnie, gdy t ciężar trzewi na czepiec wzmaga reakcję bólową opukiwanie wzdłuż linii przyczepu przepony - ostatnia pmż. młoteczkiem (bez plezimetni)". Reakcją bólową są uniki lub stękanie
  1474. Przy urazowym zapaleniu osierdzia brak jest reakcji na próby bólowe!!!
  1475. Księgi
  1476. U młodych zwierząt dostępne do badania w okolicy prawego luku żebrowego
  1477. U starszych zw. ukryte w kopule przepony po prawej str. między 7-9 żebrem, są trudne do zbadania. Badanie :
  1478. omacywanie
  1479. ® reakcje bólowe : stękanie, pomrukiwanie, drgania kl. Piersiowej,.uchylenia przed uciskiem, wyraźne w zatkaniu ksiąg : zapaleniu bł. śluz. opukiwanie
  1480. •     granica stłumienia w 7-9 pmż. do góry, nie przekraczając linii stawu barkowego ® powiększenie pola stłumienia (przekroczenie linii stawu barkowego) występuje
  1481. przy zatkaniu ksiąg ® wypuk u zwierząt zdrowych jest przytłumiony lub stłumiony osłuchiwanie ® szmer słaby, suchy, trzeszczący
  1482. ® brak szmeru przy porażeniu i zatkaniu ksiąg — zwolnienie akcji serca punkcia do ksiąg ®        7-9 pmż. poniżej linii stawu barkowego
  1483. ® igła 0 2,5 mm, dł, 10-15 cm, igła Łopatyńskiego
  1484. •     wprowadzenie płynu fizjologicznego w celu rozmiękczenia treści
  1485. Tra wieniec
  1486. Położony w prawej okolicy podżebrowej, w śródbrzuszu, częściowo za łukiem żebrowym omacywanie :
  1487. •     bolesność przy ucisku - zgrzytanie zębami, stękanie
  1488. + nieżyty trawieńca + zapalenia + wrzody + białaczki
  1489. + zatrucia pokarmowe opukiwanie :
  1490. •     fizjologicznie - wypuk bębenkowy
  1491. ® zatkanie trawieńca •- wypuk stłumiony osłuchiwanie :
  1492. » szmery wzmożone - zapalenie trawieńca « osłabienie motoryki - zatkanie, niestrawność, głodzenie.
  1493. Jelita
  1494. Położone w obrębie prawego dołu głodowego
  1495. omacywanie - nie ma dużego znaczenia osłuchiwanie - szmer jelitowy opukiwanie :
  1496. ® w prawym dole głodowym równolegle do wyrostków poprzecznych - wypuk bębenkowy
  1497. ® w kącie między ostatnim żebrem a wyr. poprzecznym Lj na przestrzeni ok.
  1498. 5       cm występuje stłumienie nerkowe
  1499. •     poniżej wypuku bębenkowego jest pas przytłumienia, który odpowiada pętli jelit cienkich otaczających dysk okrężnicy. Nad nim jest pas stłumiony, który w prawej ok. podżebrowej graniczy z wypukiem przytłumionym lub bębenkowym trawieńca.
  1500. Wątroba Opukiwanie :
  1501. Fole stłumienia wątrobowego - prawa ok. podżebrowa, ku tyłowi od pola
  1502. załopatkowego płuc, 10-12 pmż., od góry nie graniczy ze stłumieniem nerkowym Powiększenie pola :
  1503. choroby pasożytnicze - motylica i motyliczka wątrobowa, bąblowica ketoza
  1504. syndrom tłustej krowy
  1505. niestrawność alimentama - kwasica i zasadowica żwacza
  1506. zapalenie, obrzęk wątroby dystrofia wątroby marskość przerostowa
  1507. gruźlica skrobiawica Zmniejszenie pola :
  1508. względne - rozedma śródmiąższowa płuc, wzdęcia żwacza, wysoka ciąża -' bezwzględne - marskość zanikowa
  1509. -       wysepkowe pole stłumienia wątrobowego - skręt trawieńca na.stronę
  1510. prawą
  1511. Badanie brzucha u koni Sposoby badania :
  1512. oglądanie
  1513. opukiwanie
  1514. osłuchiwanie
  1515. Omacywanie nie występuje, gdyż u koni jest zbyt duże napięcie powłok brzusznych !
  1516. Oglądanie :
  1517. Ocena kształtu brzucha :
  1518. ® ogólne powiększenie objętości — kształt owalny wzdęcie jelit
  1519. *       brzuch obwisły - dolna część łukowako wygięta ku dołowi -» zatkanie okrężnicy dużej i jej zapiaszczenie (małe ruchy perystaltyczne, treść łatwo ulega odwodnieniu). Zapiaszczenie występuje u koni starych (>10-14 lat), gdy pobierana jest karma z piaskiem (gleby 1 ełckie). Charakterystyczna jest postawa wahadłowa.
  1520. Opukiwanie :
  1521. Topografia odgłosu opukowego j. brzusznej u koni-strona lewa
  1522. lewa nerka - za łukiem żebrowym, powyżej linii guza biodrowego wypuk jawny
  1523. śledziona - za łukiem żebrowym, między linią guza biodrowego a linią stawu barkowego wypuk bębenkowy przytłumiony Może się przesuwać ku tyłowi - rozszerzenie żołądka.
  1524. okreżnica mała - przed guzem biodrowym -» wypuk bębenkowy przytłumiony
  1525. -       jelita cienkie - między linią guza kułszowego a linią stawu barkowego za wypukiem śledziony wypuk jawny
  1526. lewy pokład okrężnicy dużej - w ok. i poniżej linii stawu barkowego -» wypuk przytłumiony przechodzący w stłumiony
  1527.  
  1528. Topografia odgłosu opiłkowego j. brzusznej u koni-strona prawa
  1529. prawa nerka - pod kręgosłupem za łukiem żebrowym wypuk stłumiony
  1530. -       ielito ślepe - prawy dół głodowy' za łukiem żebrowym wypuk bębenkowy przytłumiony
  1531. -       ielito cienkie - za wypukiem j. ślepego w tylnej cz. dołu głodowego wypuk bębenkowy przytłumiony
  1532. -       prawy pokład okrężnicy dużej - za łukiem żebrowym -» wypuk przytłumiony przechodzący w stłumiony łukiem powyżej guza kulszowego do dołu.
  1533. Patologiczne zmiany opukowe :
  1534. zatkanie j. ślepego - stłumienie obejmuje cały prawy dól głodowy
  1535. wzdęcie jelit - wypuk zajawny, przechodzący w jawny z podźwiękiem metalicznym (str.
  1536. lewa i prawa)
  1537. Osłuchiwanie:
  1538. Szmery jelitowe :
  1539. u koni zdrowych -8-12/ min. zarówno po lewej jak i prawej stronie
  1540. bóle morzyskowe - szmery intensywne, przypominające rzężenie, pluskanie, bulgotanie,
  1541. świst,
  1542. po podaniu leków przeczyszczających - toksyn bakteryjnych, przy wzmożonej fermentacji, bodźcach termicznych, nieżytowym zapaleniu jelit (szmery ożywione i głośne u koni starych) ~
  1543. -■ przy niedrożności jelit w ode. przedżołądkowym - wzmożone szmery o podźwięku metalicznym
  1544. -       uporczywe i długotrwałe biegunie w przebiegu wolno rozwijającego się zatkania jelit - rzadkie i słabe szmery jelitowe
  1545. całkowite zatkanie jelit. - zanik szmerów, tzw. „cisza grobowa”
  1546. ^ Badanie przęzjprosiH-kc.u Przygotowanie : fartuch, rękawice, gumowe buty, zwierzę w poskromie.
  1547. Wskazania : objawy chorobowe, dotyczące narządów j. brzusznej 1 oglądanie ok. odbytu :
  1548. -       gdy okolica pobrudzona kałem, kał nieuformowany - niedrożność, zapalenia i inwazje pasożytnicze
  1549. ziejący odbyt - długotrwała biegunka, porażenie m. zwieracza (zmiany neurologiczne)
  1550. 2.      rękę wprowadza się ruchem śrubowym. W połowie przedramienia jest prostnica, opróżniamy ją z kału. W przypadku suchości bl. śluz. można zastosować lewatywę. Prostnica - zmiany :
  1551. brak kału w prostnicy - niedrożność jelit (najczęściej grubego) kal mazisty' i cuchnący - zatkanie jelita ślepego
  1552. gwałtowne zwężenie światła prostnicy - bardzo czerwona ciccz na dłoni (skręt okrężnicy malej)
  1553. krew w prostnicy - przerwanie prostnicy :
  1554. + krew zmieszana z kalem,
  1555. + morzysko zatorowo-zakrzepowe, powodowane przez słupkowce - nie ma odpływu krwi (przekrwienie i przesięk)
  1556. + wgłobienie jelita
  1557. śluz i błoniaste twory - niedrożność jelit, zaleganie kału, włóknikowe zap. jelit piasek i nie strawiona karma - wady zgrywu i zapiaszczenie okrężnicy larwy gza końskiego
  1558. obecność jelit w jamie miednicznej - wzdęcie j. cienkich, skręt jelit, wtórne rozszerzenie żołądka,, zatkaniej. biodrowego.
  1559. dik* fafOp ^ODOje. » u OKSMOJ
  1560. Li      cJM     Cffou^  )       ^ psyf-,
  1561. n       CZKU    i esb f*f*' ,UU> ^vo^cfc.
  1562. o^W.
  1563. normalnie niewyczuwalny
  1564. ostre zapalenie żołądka - wyczuwalna krawędź ostra śledziony (marga acutus) Śledziona :
  1565. W przypadku obrzęku lub przerostu, wyczuwalna krawędź tylna w płaszczyźnie od lewej nerki do ostatniego żebra, brzegi zaokrąglone - nowotwory, ropnie, gruźlica
  1566. Pętle jelit cieniach : twory luźno leżące w' środkowej części j. brzusznej wzdęcie jelit - mogą wypełniać całą j. brzuszną i miedniczną wpochwienie lub wgłobienie - twór walcowaty, mięsisty, bolesny
  1567. -       obecność jelit przy włożeniu ręki do prostnicy - wzdęte pętle j. cienkich, skręt j. wtórne
  1568. Nerki :
  1569. nerka lewa - na wys. 1-3 kr. lędźwiowego
  1570. nerka prawa - dogłowowo od nerki lewej, jest gładka, nienamacalna moczowody fizjologicznie nienamacalne, są wyczuwalne tylko w przypadku stanów zapalnych
  1571. ! Egzamin : !
  1572. Przy ostrym rozszerzeniu żołądka jest wyczuwalna ostra krawędź śledziony
  1573. Okrężnica duża :
  1574. lewe pokłady : pokład dolny posiada taśmy i kieszonki, pokład górny grubości przedramienia jest gładki
  1575. zatkanie w zgięciu miednicznym — twór kulisty, wielkości głowy dziecka, położony po stronie lewej przy wpuście do jamy miednicznej na wys. guza biodrowego prawe pokłady :
  1576. ® rozszerzenie żołądkowate po str. prawej przed głową j. ślepego ® zatkanie - twór wykazujący ruchy synchroniczne z ruchami oddechowymi. Zatkanie obejmuje cały narząd, także pokłady poprzeczne, przeponowe. Ruch przepony przenosi się na zatkany odcinek jelita.
  1577. Okrężnica mała :
  1578. -       zatkanie - w dolnej części j. brzusznej, twory bolesne, przesuwalne, wielkości męskiej pięści, położone w płaszczyźnie pośrodkowej. Przy zatkaniu nie ma kału w ■prostnicy. wyst. gęsty, szaro-białawy śluz.
  1579. -       okrężnica mała zawieszoną jest na długiej krezce. Przy zatkaniu ulega ona napięciu — silne bóle, koń kładzie się na grzbiecie i opiera kończyny,
  1580. Punkty o zmniejszonej odporności u konia : (puncta (loci) minoresresistantiae)
  1581. •     skośne ujście przełyku do żołądka - przy pobieraniu zboża lub koniczyny powstaje dużo gazów, miejsce to staje się niedrożne - ostre zapalenie żołądka
  1582. •     słaby rozwój cz. gruczołowej żołądka - słaba produkcja HC1 i pepsyny
  1583. ®      ujście biodrowo-ślepe i ślepo-okrężnicze - zatkanie jelit
  1584. ^*^“^t"^?»pięeie,miedmczne - po str. lewej na wysokości guza biodrowego ® pokłady poprzeczne okrężnicy dużej
  1585. •     przejście rozszerzenia-żołądkowego okrężnicy dużej w okrężnicę małą -- kieszonki
  1586. ®      okrężnica mała - z uwagi na swoja budowę anat. ma kieszonki, w których treść się
  1587. szybko odwadnia. W tych ujściach dochodzi najczęściej do zatkanie przewodu pokarmowego
  1588. Badanie przez prostnicę u bydła Wskazania :
  1589. niestrawność badanie ginekologiczne badanie ukl. moczowego
  1590. po usunięciu kału z prostnicy można wyczuć w przypadku białaczki powiększone węzły chłonne trzewne
  1591. «      Staw krzyżowo-miedniczny rozluźniony - zaleganie poporodowe, osteomalacja
  1592. ®      Pierścienie wew. kanałów pachwinowych u buhajów są za spojeniem łonowym,
  1593. bocznie na dolnej ścianie j. brzusznej - powikłania pokastracyjne ®  Dysk okrężnicy - prawa str. j. brzusznej, między obręczą miedniczną a prawą nerką
  1594. ®      Jelito czcze, biodrowe, ślepe - wyczuwalne jako pętle jelit po str. prawej
  1595. ®      Żwacz:
  1596. -       lewa str. jamy brzusznej
  1597. -       może lekko przesuwać się na str. prawą
  1598. -       konsystencja oporna
  1599. -       ściana gładka
  1600. ®      Nerki:
  1601. lewa - w ok. lędźwiowej, w płaszczyźnie pośrodkowej, przy wypełnionym żwaczu może być przesunięta na prawą str. prawa - dogłowowo od lewej budowa płatowata wyczuwalna
  1602. chełbotanie, bolesność - wodonercze, ropne zapalenie nerek i miedniczek nerkowych, gruźlica, nowotwory
  1603. wątroba - wyczuwalna w prawej ok. za żebrem tylko w przypadku powiększenia, marskości.
  1604. Nakłucia do jamy otrzewnowej :
  1605. Konie:
  1606. 3-5 cm. na lewo od linii białej, za mostkiem, w kierunku tylnym cel : pobranie płynu
  1607. Używamy igły z mandrylem (igła Salomona) duże znaczenie przy skręcie jelit
  1608. -       tętnice nie całkowicie się zacieśniają, żyły zaś całkowicie - zastój i przesięk, barwa różowawa
  1609. Przeżuwacze:
  1610. 3-5 cm. w prawo od linii białej, 10 cm. od rękojeści mostka w najniższym punkcie j. brzusznej
  1611. Psy i koty :
  1612. 1-2 cm. od linii białej za pępkiem albo po lewej lub prawej stronie wskazania, np. koty - przesączanie się lipidów do j. otrzewnowej       biało-
  1613. szarawy płyn
  1614. Nakłucia do :
  1615. Zwacza wzdęcia - iewy dół głodowy w połowie odległości między guzem biodrowym i ostatnim żebrem, prostopadle w kierunku przeciwległego (prawego) wyrostka łokciowego.
  1616. Żołądka konia ostre rozszerzenie żołądka - igła Łopatyńskiego w celujupuszczeniu gazów. Nakłucia dokonujemy po str. lewej, w ostatniej pmż.., w połowie odległości ocf kręgosłupa do linii białej.
  1617. Jelit cienkich wzdęcia - przez prostnicę, igła jest zaopatrzona w wężyk wystający na zew.
  1618. Głowy i. ślepego w prawym dołe , w połowie odległości miedzy guzem biodrowym a ostatnim żebrem igłą Łopatyńskiego w str. przeciwległego wyr. łokciowego.
  1619. Biopsja wątroby -» ślepa lub celowana pod kontrolą USG lub laparoskopu w polu stłumienia igłą Planca.
  1620. Diagnozowanie ostrego rozszerzenia żołądka u koni :
  1621. 1.      zmiana pozycji - pozycja „siedzącego psa” , kształt faskowaty
  1622. 2.      powiększenie brzucha w okolicy podżebrowej, kl. piersiowej
  1623. 3.      duszność - ucisk na przeponę powoduje trudności w oddychaniu, oddech przyspieszony, powierzchowny; poty
  1624. 4.      macałna jest ostra krawędź śledziony - ulega ona przesunięciu
  1625. 5.      wynik zgłębnikowania - odprowadzenie dużej ilości gazów i rzadkiej treści (treść ma zapach kwaśny, barwę żółtą lub żółtobrunatną), przy użyciu zgłębnika przełykowego wprowadzonego przez dolny przewód nosowy do gardła ruchy przełykowe -» do przełyku. Przy wpuście opór pokonujemy wlewając 1 I. ciepłej wody.
  1626. Zmiany spotykane w czasie badania przez odbyt spowodowane mogą być u. konia przez :
  1627. 1       „ zaleganie kału (obstipatio) - zatkanie
  1628. a)      w jelicie cienkim (obstipatio intestini temu)
  1629. b)      w jelicie ślepym (obstipatio coeci)
  1630. c)      w jelicie grubym (obstipatio colonis magni)
  1631. w rozszerzeniu żołądkowym (obstipatio ampullae coli) w zgięciu miednicowym (obstipatio flexiirae pelvinae) w zgięciu przeponowym (obstipatio flemirae diaphragmaticae) lewych pokładach okrężnicy
  1632. 2.      wzdęcia jelit (meteorismus)
  1633. a)      ogólne - z wyłączeniem wzdęcia okrężnicy małej
  1634. b)      miejscowe :
  1635. -       j. cienkiego, j. ślepegoJ. grubego okrężnicy małej (tylko wyjątkowo)
  1636. f) i r . :V     L '?(odha
  1637. Q. IJOOfa ' ■' i -1-
  1638. "23
  1639.  
  1640.  
  1641.  
  1642.  
  1643. 3.      przemiesz.czenie jelit {jiyslocatio ~ prawdziwe i rzekome)
  1644. a)      skręt (torsio , //cjwj)
  1645. skręt osiowy j. cienkiego skręt lewych pokładów okrężnicy skręt osiowy okrężnicy malej
  1646. b)      zgięcie (flexio) : j. cienkiego, ślepego, grubego, okrężnicy małej
  1647. c)      zwęźlenie (volvułus)
  1648. -       j. cienkiego okrężnicy małej
  1649. zwęźlenie okrężnicy małej z pętlami j. cienkiego
  1650. d)      uwięźnięcie (incercerado)
  1651. -       j. cienkiego w kanale pachwinowym
  1652. -       j. cienkiego w otworze Winslova
  1653. -       j. cienkiego w przepuklinie przeponowej
  1654. e)      odsznurowanie, zaciśnięcie, omotanie (strangulalio, Srangulatio)
  1655. -       j. cienkiego lub okrężnicy małej przez więzadła jajnikowe, uszypułowane nowotwory lub powrózek nasienny
  1656. -       dorsalnego pokładu okrężnicy lewej przez więzadło śledziowo-nerkowe
  1657. f)      wpochwienie - wgłobienie (itwagincitio)
  1658. -       j. cienkiego samego w siebie
  1659. -       j. biodrowego w j. ślepe
  1660. -       j. ślepego samego w siebie
  1661. Przemieszczenie prawdziwe - gdy w związku z nierównomierną perystaltyką jelit i powiększeniem ich objętości na skutek wzdęcia lub zatkania zmieniają swe prawidłowe położenie i natrafiają na nieustępliwy, nieprzesuwalny narząd. Powiększone jelita wnikają też często do jamy miednicowej.
  1662. -       zwężają światło jelita lub zamykają je całkowicie
  1663. powodują zastój krwi w ścianie jelita, a tym samym i jej martwicę
  1664. Przemieszczenia rzekome - mogą powodować skręty prawdziwe, można je także pomylić z prawdziwymi przemieszczeniami okrężnicy.
  1665. Kamienie jelitowe: są utworzone z fosforanów alkanowo-magnezowych i umiejscawiają się prawie wyłącznie w końcowym ode. rozszerzenia żołądkowego
  1666. a)      prawdziwe :
  1667. -        zwykle kuliste
  1668. -        bardzo twarde
  1669. b)      izekonie :
  1670. pow. nierówna
  1671. są kruche, można z nich odłamywać kawałki mogą powodować miejscową bolesność mogą występować w okrężnicy małej lub zgięciu miednicowym Kamienie i fitobezoary (łodygi roślin skumulowane w twór kulisty) powodują zaczopowanie jelit (obturatio intestini)
  1672. Jelito i dolny pokład okrężnicy. grubej : 4 rzędy kieszonek i 4 taśmy.
  1673. Górny pokład : 3 rzędy kieszonek i 3 taśmy Okrężnica mała : 2 rzędy kieszonek i 2 taśmy. 
  1674. Stany odwodnienia organizmu :
  1675. 1.      odwodnienie izotoniczne - org. traci w jednakowej ilości wodę i rozpuszczalne w niej elektrolity. Na początku pojawiają się biegunki lub wymioty
  1676. 2.      odwodnienie hypotoniczne -- org. traci więcej elektrolitów niż wody :
  1677. przy biegunce : przez przewód pokarmowy tracone jony Na+ i K' oraz Cl i HC03' co powoduje kwasicę metaboliczną.
  1678. przy wymiotach spowodowanych zaburzeniami żołądka : utrataJT*" i Cl' - zasadowica metaboliczna (hypochloremiana), wzrasta poziom HCOj'
  1679. 3.      odwodnienie hypertoniczne - org. traci nadmiar wody a niewiele elektrolitów. Jest konsekwencją nieodpowiedniej obsługi, np. zaburzenia wodno-elektrolityczne na fermie świń.
  1680. Przy biegunkach i wymiotach stosujemy nawadnianie, np. iniekcje i wlewy dożylne, wlewy dootrzewnowe, doustne podawanie preparatów nawadniających.
  1681. U konia w przypadku skrętu jelit i morzyska zatorowo-zakrzepowego powstaje w jamie otrzewnowej płyn przesiękowy o charakterystycznej barwie popłuczyn mięsnych (lekko różowawy). Każde jelito jest unaczynione przez tętnicę i żyłę. Przy skręcie jelita krezka ulega skrętowi. Tętnica posiada bł. sprężystą, żyła - nie. W przypadku skrętu światło tętnicy całkowicie się nie zaciska, a żyły - tak. Krew dopływa, ale nie odpływa. W ode, obarczonym tym skrętem jest zastój krwi - przechodzenie płynu poza obręb naczyń włosowatych do j. otrzewnowej.
  1682. Przy zapaleniu otrzewnej możemy mieć płyn wysiękowy. Żeby je odróżnić wykonujemy próbę Rivalty. U kotów fizjologicznie dochodzi do przesączania się płynów do j.
  1683. Endoskopia endo - wnętrze skopen -■ oglądać
  1684. Budowa endoskopu :
  1685. 1.      Fiberoskop - służy do bezpośredniego wprowadzenia do organizmu. Oglądamy obraz rzeczywisty. Znajdują się tu 2 przewody światłowodowe : do jednego doprowadzone jest światło, drugi służy do transmisji obrazu. Oglądamy przez obiektyw i okular. Wideoendoskop ma tylko 1 światłowód, źródłem światła jest lampa halogenowa. Na końcu fiberoskopu jest mikrokamera a cyfrowy obraz przekazywany jest do procesora.
  1686. 2.      Wideoprinter - umożliwia wykonywanie zdjęć.
  1687. 3.      Magnetowid cyfrowy - pozwala na bieżąco rejestrować .
  1688. 4.      Kanał roboczy - wprowadza się wodę, powietrze.
  1689. Techniki endoskopowe :
  1690. •     endoskopy sztywne - optyki sztywne - do badania ukł. oddechowego.
  1691. •     Endoskopy elastyczne - fibroskopy, wideoendoskopy (w weterynarii dl. 1,20m - l,30m, nawet l,5m.) :
  1692. u zwierząt małych, fibroskopy krótkie w średnich psów - 1,3Om u dużych zwierząt - najdłuższe U małych zwierząt przekrój 6-9 mm., u dużych zwierząt 0 12. mm.
  1693. Kanałem roboczym wprowadza się manipulatory.
  1694. Rodzaje manipulatorów :
  1695. kleszczyki do biopsji pętle do polipektomii elektrody do elektrokoagulacji igły do wstrzyknięć kaniule
  1696. kleszczyli do usuwania drobnych ciał obcych.
  1697. ENDOSKOPIA PRZEWODU POKARMOWEGO:
  1698. 1.      Wskazania do badania przedniego odcinka przewodu pok. :
  1699. zaburzenia połykania
  1700. podejrzenie ciał obcych, guzów nowotworowych, wymioty
  1701. krwawienia z przedniego odcinka
  1702. podejrzenie stanów zap. oraz owrzodzeń przełyku, żołądka i dwunastnicy podejrzenie zwężenia i uchyłków przełyku zaburzenia motoryki
  1703. -       ocena przebiegu i efektywności leczenia.
  1704. 2.      Wskazania do badania tylnego ode. przewodu pok. :
  1705. ostre i przewlekłe biegunki; krwawienia zaparcia, bolesność oddawania kału podejrzenie owrzodzeń, niedokrwistości błędne badania kontrastowe.
  1706. 3.      Zasady kwalifikowania pacjenta
  1707. wywiad i wynik badania klinicznego :ze względu na narkozę ukł. krążenia i ukł. oddechowy
  1708. badania dodatkowe : RTG przewodu pokarmowego, morfologia i biochemia krwi
  1709. przed endoskopią przełyku powinno być wykonane RTG kl. piersiowej, badanie kontrastowe i neurologiczne.
  1710. 4.      Przygotowanie pacjenta dietetycznie :
  1711. a)      do badań przedniego odcinka
  1712. 24 h głodówka
  1713. 6       h przerwa w podawaniu płynów - obecność treści w żołądku.
  1714. b)      do badań tylnego odcinku
  1715. rekto- i kolonoskopia - oczyszczenie jelit z resztek zalegającego kału schemat przygotowań :
  1716. ®      48 h głodówki
  1717. ®      24 h przed badaniem sondą żołądkową per os podawany izotoniczny roztwór
  1718. NaCl w dawce 30-40 ml/kg m.c.
  1719. ® kolejna dawka po 3 h.
  1720. NARKOZA - PANENDOSKOPIA :
  1721. £§y
  1722. Znieczulenie złożone :
  1723. premedykacja : ksylazyna 1-2 mg/kg z atropiną 0,05 mg/kg
  1724. po 10-35 min.znieczulenie główne : thiopental w dawce początkowej 5mg/kg ,
  1725. następna wg efektu działania
  1726. znieczulenie miejscowe b!. śluzowej gardła : 5% lignokaina zabieg wykonywany 30-90 min
  1727. stała kontrola głębokości znieczulenia.     »      /1      »
  1728. »      «***« ^       bo-huty*
  1729. Sie- batUo      .ibjtouka-
  1730. , j, oSJo. ,0^ -        r
  1731. Koty
  1732. Znieczulenie złożone :
  1733. -       premedykacja : ksyiazyna 1-2 mg/kg z ketaminą 2 mg/kg
  1734. -       znieczulenie główne - thiopentał początkowo 5 mg/kg
  1735. -       bł. śluz. miejscowo - 5% lignokaina
  1736. -• kontrolowanie przebiegu narkozy.
  1737. Koty - endoskopia prostnicy i okrężnicy : konieczne znieczulenie główne kontrola przebiegu narkozy.
  1738. 5.      Zabezpieczenie i ułożenie pacjenta :
  1739. Psy - endoskopia :
  1740. przed badaniem na kły zakładamy rozwieracz sprężynowy ułożenie pacjenta na lewym boku - bad. odźwiemika' i dwunastnicy ezofagoskopia - w ułożeniu lewo i prawobocznym.
  1741. Koty - panendoskopia :
  1742. założenie rozwieracza
  1743. ezofagoskopia - w ułożeniu lewo i prawobocznym.
  1744. Psy i koty :endoskopia prostnicy i okrężnicy :
  1745. na lewym i prawym boku lub pozycja mostkowa
  1746. kolonoskopia - ułożenie mostkowe
  1747. colon ascendens - ułożenie lewoboczne
  1748. colon descendens - ułożenie prawoboczne do wziernikowania.
  1749. Najczęściej spotykane zmiany w przełyku i żołądku :
  1750. Przełyk :
  1751. -       zapalenia
  1752. -       guzy, owrzodzenia.
  1753. Żołądek :
  1754. ostre i przewlekłe zap. żołądka . przewlekłe, przerostowe zap. żołądka owrzodzenia i nowotwory.
  1755. Zmiany w dwunastnicy :
  1756. zapalenie dwunastnicy - obecność żółci, zaczerwienienie bł. śluz owrzodzenie - kształt owalny
  1757. ciała obce •- ostro i tępo zakończone - lokalny proces zapalny, perforacja ściany.
  1758. Zmiany w tylnym ode. przewodu pokarmowego :
  1759. ostre zap. okrężnicy - obrzęk bł. śluz., wydzielina surowiczo-śluzowa przewlekłe zap. okrężnicy - zaczerwieniona bł. śluz., podatna na uszkodzenia mechaniczne
  1760. -       wrzodziejące zapalenie okrężnicy - owrzodzenia na tle zapalnie zmienionej bł. śluz. histiocytame zap. okrężnicy; eozynofilne zap. okrężnicy limfocytarno-plazmatyczne zap. okrężnicy
  1761. -       zespół okrężnicy drażliwej - zwiększona ilość śluzu, wzmożona kurczliwość jelit zespół okrężnicy olbrzymiej - silnie rozszerzona
  1762. -       guzy nowotworowe - zwężenie światła, kamienie - konieczna biopsja wpochwienie j. ślepego - półkoliste uwypuklenie do światła okrężnicy, zaczerwienienie.
  1763. ENDOSKOPIA UKŁADU ODDECHOWEGO :
  1764. 1.      Wskazania do rhinoskopii :
  1765. -       jednostronny wypływ z nosa przewlekły katar krwawienie z nosa duszność
  1766. szmer nosowy.
  1767. 2.      Wskazania do laryngotracheobronchoskopii :
  1768. kasze! utrzymujący przez ponad 2-3 tyg. (po wykluczeniu przyczyn sercowych)
  1769. przyspieszone oddychanie, duszność zmiana głosu
  1770. bolesność krtani, tchawicy porażenie krtani
  1771. zniekształcenie dróg oddechowych podejrzenie ciał obcych niewydolność oddechowa
  1772. -       grzybicze zapalenie płuc i oskrzeli odma przedoskrzelowa
  1773. uszkodzenie zewnętrznych powłok w okolicy powłok ciała.
  1774. 3.      Zasady kwalifikacji pacjenta :
  1775. szczególna uwaga na układ krążenia najpierw RTG, potem wziernikowanie
  1776. należy zrezygnować z pacjentów z zaburzeniami ukł. sercowo-naczyniowego. Rezygnuje się u zwierząt z hematokrytem < 20 jednostek - może nastąpić głód tlenowy
  1777. rezygnacja u pacjentów z objawami wstrząsu.
  1778. 4.      Przygotowanie dietetyczne:
  1779. ma na celu ograniczenia występowania powikłań przy badaniu 24 h głodówka
  1780. 6       h bez wody.
  1781. Narkoza - psy :
  1782. premedykacja : ksylazyna 1-2 mg/kg, atropina 0,05 mg/kg znieczulenie główne : thiopental - początkowo 5 mg/kg znieczulenie bł. śluz. gardła : lignokaina 5%
  1783. Atropina działa wagolitycznie - zmniejsza prawdopodobieństwo: wystąpienia odaichowego zatrzymania akcji serca i oddechów.
  1784. Narkoza - koty :
  1785. premedykacja - atropina, ksylazyna 1-2 mg/kg + ketamina narkoza główna - thiopental 5 mg/kg znieczulenie bł. śluz. gardła 5% lignokaina.
  1786. 5.      Zabezpieczenie i ułożenie pacjenta :
  1787. Psy - rhinoskopia
  1788. mostkowe ułożenie
  1789. otwory nosowema wysokości oczu badającego inkubacja, ułatwiająca czynności oddechowe na kły zakładamy rozwieracz sprężynowy.
  1790. Psy i koty - laryngotracheoskopia, bronchoskopia : ułożenie boczne rozwieracz sprężynowy.
  1791. Najczęściej spotykane zmiany w układzie oddechowym :
  1792. -       jama nosowa :
  1793. •     zapalenia       """     -
  1794. ® obrzęk
  1795. ® zaczerwienienie, oskrzela :
  1796. •     procesy zapalne ® ciała obce
  1797. •     guzy nowotworowe.
  1798. ENDOSKOPIA UKŁADU MOCZOWEGO :
  1799. Wziernikowanie cewki moczowej i pęcherza moczowego. Można pobierać bioptaty do badań
  1800. i       wykonać drobne zabiegi operacyjne. Cienkie, giętkie endoskopy u suk oraz dużych samców. U psów małych badanie po nacięciu cewki moczowej w okolicy krocza. U dużych suk — cienkie optyki sztywne.
  1801. 1.      Wskazania :
  1802. ocena zawartości pęcherza moczowego, różnicowanie mikro- i makro polipy
  1803. guzy nowotworowe
  1804. torbiele
  1805. kamienie
  1806. ocena ujść moczowodów.
  1807. 2.      Przygotowanie pacjenta :
  1808. tylko w znieczuleniu ogólnymi przed badaniem oczyścić i odkazić prącie, pochwę samce w pozycji bocznej, samice - mostkowobocznie endoskop do cewki moczowej
  1809. po dojściu do pęcherza moczowego usuwa się mocz i wprowadza powietrze zastosowanie sterylnego środka poślizgowego.
  1810. 3.      Zmiany chorobowe :
  1811. zapalenie pęcherza moczowego - zaczerwienienie i pogrubienie bł. śluz., krwawienie
  1812. guzy nowotworowe - uszypułowane w formie nacieku
  1813. kamica pęcherza moczowego - okrągłe, koloru szarego, trzeszczą przy dotyku cewka moczowa - drożność, zabarwienie, ubytki bł. śluz., zapalenie, nadżerki, krwawienia, owrzodzenia, zaczerwienienie.
  1814. U psów i kotów często występuje wgłobienie jelit.
  1815. Lokalizacja:    '       J
  1816. Móżdżkowa Obwodowa Przedsionkowa (W estybularna)    
  1817. Ad.4 Narządy zmysłów,        . _'    •••'      •     •     •     ' ‘
  1818. Badanie przeprowadzamy przez obserwację (oglądanie)   .       ..
  1819. -Badanie wzroku - uwzględniane jest w badaniu stanu-obecnego, obejmuje powieki, gałkę oczną, źrenicę      .       --
  1820. Elementy badania oka:
  1821. 1.      Bazofile - cytoplazma blada, jądro pałeczkowate i podzielone, ziarnistości zasadochłonne
  1822. 2.      Eozynofile - jądro nerkowate, płatowate, ziarnistości jaskrawoczerwone (u komórek bardzo dużych jak malina), są największe
  1823. 3.      Neutrofile - dwa razy większe niż czerwone krwinki, jądra u młodych
  1824. pałeczkowate, u dojrzałych - segmentowane połączone mostkami (przesuniecie obrazu), cytoplazma bladoróżowa z ziarnistości ami,   zdolność ruchu
  1825. pełzakowatego, fagocytozy
  1826. 4.      Limfocyty - okrągłe, małe lub duże,,nagojądrzaste, jądro zbite nerkowate
  1827. 5       Jądro płatowate o luźnej budowie, jasnofioletowe
  1828. 6       Plazmocyty - jądro obwodowo ma grudki chromatyny, okrągłe
clone this paste RAW Paste Data